Yazmadığı broşürleri daşıdığı üçün 30 il həbs: söz azadlığı üçün həyəcan

The Intercept-də 26 iyun 2026-cı ildə dərc olunan rəy yazısında Freedom of the Press Foundation-ın təbliğat direktoru Seth Stern və Texasda həbsdə olan yazıçı və aktivist Jeremy Busby ABŞ-da söz azadlığı üçün dönüş nöqtəsi hesab etdikləri bir hökmü təsvir edirlər.

Cəzalar

Daniel "Des" Sanchez Estrada özünün yazmadığı bir qutu zin — özü nəşr etdiyi broşürlər — daşıdığı üçün 30 il federal həbs cəzasına məhkum edilib. 23 iyun 2026-cı ildə, çərşənbə axşamı, səkkiz təqsirləndirilən şəxs birlikdə 450 il cəza alıb; bunlar Prezident Donald Trampın terrorizmə qarşı mübarizə memorandumu NSPM-7 çərçivəsində "antifa" adlandırılan şəxslərə verilən ilk həbs cəzalarıdır.

İttihamın versiyasına görə, Sanchez anarxizm və digər hökumət əleyhinə fikirlərdən bəhs edən zinləri həyat yoldaşı Maricela Rueda-ya qarşı işdə sübutları gizlətmək üçün daşıyıb. Rueda 4 iyul 2025-ci ildə Texasdakı Prairieland immiqrasiya həbsxanası qarşısındakı etiraz aksiyasında iştirak edib və orada bir polis əməkdaşı vurulub. Onun atəş açdığı və ya hadisə ilə əlaqəsi olduğu iddia edilməyib, amma özü 70 il cəza alıb.

Müəlliflər bunu niyə sərhəd adlandırır

Müəlliflərə görə, məhkəmədə istifadə olunan məntiqlə etiraz və ya atəş barədə heç nə deyilməyən, illər əvvəl çap olunmuş siyasi broşürlərə sahib olmaq cinayətin sübutu sayıla bilər. Onların sözlərinə görə, hökumətin mövqeyi belə idi: atəş açanın siyasi ideologiyasını paylaşmaq Rueda-nı və digər təqsirləndirilənləri onun hərəkətlərinə görə cavabdeh edir; Sanchez isə əməkdaşların Rueda-nın baxışlarını öyrənməsinə mane olmaqla bu məsuliyyətdən pay alıb.

Bir prokuror deyib: "Bu cür ekstremist inanclara malik insanların həbsxanada daha çox vaxt keçirməsi lazımdır. Onlar zorakılığın haqlı olduğuna inanırlar." Cəzaları verən ABŞ dairə hakimi Reed O'Connor-ın isə "oxşar ideologiyanı paylaşan hər kəsə mesaj göndərmək" istədiyi bildirilir.

NSPM-7 və onun əhatəsi

Keçən sentyabrda verilən NSPM-7 federal qurumlara "antifaşist" fəaliyyət şəbəkələrini dağıtmaq tapşırığı verir; bu, qəsdən çox geniş ifadədir və sonradan "miqrasiya, radikal gender ideologiyası və anti-amerikan əhval-ruhiyyə ilə bağlı ekstremal baxışlara" malik şəxsləri əhatə edəcək şəkildə genişləndirilib. Müəlliflər qeyd edir ki, administrasiya Prairieland işinin "sonuncu olmayacağını" bəyan edib.

Yazı həmçinin keçmiş CNN aparıcısı Don Lemon və müstəqil jurnalist Georgia Fort-un Minnesota ştatındakı kilsə qarşısında etirazın canlı yayımına görə ittiham olunmasını və hökumətin onların YouTube kanallarının abunəçilərinin kimliyini almaq üçün çıxardığı, hakimin rədd etdiyi tələbi xatırladır. Ədliyyə Nazirliyi araşdırmaçı jurnalistlərin mənbələrdən aldığı sənədlərin qaçaq mal sayıla biləcəyini müdafiə edib.

Müəlliflər belə işlərin tələ yaratdığı qənaətinə gəlir: administrasiyanın təhlükəli hesab etdiyi fikirlərlə təmasına görə nə qədər çox insan araşdırılarsa, digərlərinin öz baxışlarını gizlətmə ehtimalı bir o qədər artır — üstəlik bunu edərkən özlərini ittiham etmək riski ilə.