Windows scroll bar qısayollarının qısa tarixi: menyudan Shift+click-dək

22 sentyabr tarixli yazıda Raymond Chen-in Windows tarixinə həsr olunmuş The Old New Thing bloqu Windows-un illər boyu scroll bara əlavə etdiyi qısayolların qısa tarixini və bu mirasın müasir tətbiqlərdə nə qədər az qaldığını təsvir edir.

Chen-in sözlərinə görə, təxminən iyirmi il ərzində scroll bar elementi yalnız bir neçə əsas əməliyyat təklif edirdi. Şaquli zolaqda beş hədəf var idi: kənarlardakı oxlar məzmunu bir sətir, barmaqla oxlar arasındakı sahələr isə bir səhifə sürüşdürürdü; barmağın özünü isə istənilən mövqeyə dartmaq mümkün idi.

Windows 7-nin əlavə etdiyi menyu

Windows 7 scroll bara sağ kliklə açılan menyu əlavə etdi. Menyunun dörd bəndi artıq siçanla mümkün olan əməliyyatları, ikisi isə klaviaturanı təkrarlayırdı: Top və Bottom barmağı kənara dartmağa, yaxud Home və End düymələrinə; Page Up və Page Down yuxarı və ya aşağı novçaya klikləməyə, yaxud PgUp/PgDn-ə; Scroll Up və Scroll Down isə ox düymələrinə uyğun gəlirdi.

Həqiqətən yeni olan yeganə əməliyyat "Scroll Here" idi. Zolaqda istədiyiniz nöqtəyə sağ klikləyib bu bəndi seçdikdə məzmun dərhal oraya keçir — barmağı tutub sona qədər dartmaq lazım deyil. Chen qeyd edir ki, uzun məsafələr üçün bu, haradan gəldiyinizə deyil, hara getdiyinizə fokuslanmağa imkan verdiyi üçün daha rahatdır və özü bu menyudan illərlə istifadə edib.

Demək olar heç kimin bilmədiyi qısayol

Menyu ilə eyni vaxtda daha bir, daha gizli qısayol əlavə olundu: scroll bara klikləyərkən Shift düyməsini basılı saxlamaq barmağı birbaşa kliklənən nöqtəyə keçirir. Chen bu qısayolu yalnız bu yaxınlarda öyrəndiyini etiraf edir — o vaxta qədər həmişə konteks menyusundan istifadə edib.

Məhz bu etiraf yazının mərkəzindədir: müəllif qısayolu kəşf edənə qədər ekosistem elə parçalanmışdı ki, ona artıq etibar etmək mümkün deyil.

Parçalanmış ekosistem

Win32 scroll barlarını bu gün demək olar heç kim istifadə etmir — tətbiqlər öz zolaqlarını çəkir. Electron və digər veb tətbiqləri kontekst menyusu olmayan, amma Shift+click-i dəstəkləyən Chromium zolağını miras alır. WPF XAML çərçivəsi, görünür, hər ikisini tətbiq edib; WinUI XAML-də isə, Chen-in nəzərəçarpan narazılığı ilə, heç biri yoxdur, baxmayaraq ki, ən azı bir nəfər bununla bağlı sorğu göndərib. Qt isə seçimi SH_ScrollBar_ContextMenu, SH_ScrollBar_LeftClickAbsolutePosition və SH_ScrollBar_MiddleClickAbsolutePosition kimi parametrlərlə tərtibatçının özünə buraxır.

Nəticədə, Chen-in sözləri ilə desək, yalnız indi öyrəndiyi qısayolun hər yerdə işləyəcəyinə zəmanət yoxdur. Orijinal siçan-klaviatura cədvəli ilə birlikdə tam yazı The Old New Thing bloqundadır.