ASML: Avropada heç nə satmırıq, tələb yoxdur

Bazar dəyərinə görə Avropanın ən böyük şirkəti olan ASML 2026-cı ildə Avropada demək olar ki, heç nə satmayıb. Hollandiya şirkəti EUV litoqrafiya sistemlərinin dünyada yeganə tədarükçüsüdür və bazar dəyəri təxminən 660 milyard dollardır. Bu il avropalı istehsalçılar onun avadanlığından heç nə almayıb.

ASML-in investorlar üçün hazırladığı təqdimatlara görə, Avropanın şirkətin gəlirindəki payı 2022-ci ildə 2%, 2023-cü ildə 4%, 2024-cü ildə 5%, 2025-ci ildə isə 1% olub. 2026-cı ilin ilk iki rübündə bu göstərici %0-a düşüb; xəbəri Tom's Hardware yayıb.

"Avropada heç nə satmırıq"

"Avropada heç nə satmırıq, çünki Avropa investisiya qoymur və Avropada çip zavodları tikilmir. Bu, həqiqətən narahatlıq doğurur" deyə ASML-in ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə baş vitse-prezidenti Frank Heemskerk Hollandiyanın De Balie mədəniyyət və siyasət mərkəzində keçirilən panel müzakirəsində bildirib.

"Bu cür yüksək ixtisaslaşmış maşınlara burada sadəcə tələb yoxdur. Problem də budur. Təklif tərəfində kapital cəlb etmək cəhdlərindən başqa, tələb yaratmaq üçün qat-qat çox iş görməliyik" deyə əlavə edib. Onun sözlərinə görə, ASML Avropada mövcud bazar gücündən necə istifadə etməyi Ursula von der Leyen ilə müzakirə edir.

İndiyədək Aİ yeni zavodları subsidiyalaşdırmağa fokuslanıb və bu yanaşma Intel-i cəlb etməyə kömək etmədi. İndi ASML Avropa hökumətlərindən Avropada istehsal olunan çiplərə tələbi birləşdirməyi və zəmanət verməyi xahiş edir ki, bu da böyük alıcıları yerli məhsula yönəldəcək.

Yeni zavodlar yenə də tikilir

Heemskerk həddindən artıq bədbin ola bilər. Intel-in İrlandiyada Fab 34 zavodu var və şirkət Intel 4 və Intel 3 texnologiyaları ilə prosessor istehsalını artırmaq üçün ora təxminən 5 milyard avro yatırmağı planlaşdırır. TSMC, Bosch, Infineon və NXP-nin dəstəklədiyi ESMC Drezden yaxınlığında 15 milyard avroluq zavod inşa edir; Infineon da 2026-cı ilin iyulunda burada 5 milyard avroluq Smart Power Fab-ı açıb.

Amma onların heç birinə EUV lazım deyil

Bu layihələr Tayvanda, Cənubi Koreyada, ABŞ-da və Yaponiyada on milyardlarla, hətta yüzlərlə milyard dollar yatırılan zavodların yanında kiçik görünür. ASML üçün daha vacibi odur ki, Avropadakı layihələrin heç biri EUV skanerlərindən istifadə edəcək ən müasir istehsal müəssisəsi deyil.

İkinci problem də var: İrlandiyada və ya ESMC zavodlarında istehsal olunan qabaqcıl çiplər belə qablaşdırma üçün digər regionlara göndərilir. Avropa mürəkkəb çipləri tam şəkildə öz ərazisində istehsal etmək qabiliyyətini böyük ölçüdə itirib; buna görə də hazırda "Made in Europe" çiplərinə tələb yaratmağın strateji mənası azdır.