NASA Starliner üçün daha iki ekipajlı uçuş sifariş edib, Boeing-ə 359 milyon dollar ödəyəcək

NASA bazar ertəsi Starliner gəmisilə iki əlavə ekipajlı uçuş üçün müqavilə opsiyalarından istifadə edəcəyini açıqladı. Agentlik reaktiv idarəetmə sisteminin mühərriklərinin yenilənməsini tamamlamaq və United Launch Alliance-ın Vulcan raketini insanlı uçuşlar üçün sertifikatlaşdırmaq məqsədilə Boeing-ə 359 milyon dollar ödəyəcək.

Starliner üçün daha iki missiya

Bu qərarla NASA-nın Starliner üzrə sifariş etdiyi uçuşların ümumi sayı altıya çatır. Ekipajsız nümayiş uçuşu Starliner-1 hazırda 2026-cı ilin dekabrı və ya 2027-ci ilin yanvarı üçün planlaşdırılır. Müqavilə ilə üç ekipajlı missiya artıq təsdiqlənib və onlardan birincisi Starliner-2 2028-ci ilin ortalarında astronavt Vudi Hoburqun komandanlığı ilə uça bilər.

NASA-nın Aşağı Yer Orbiti Proqramının rəhbəri Dana Vaygel bildirdi ki, 359 milyon dollar uçuş zamanı həddindən artıq qızan mühərriklərin yenilənməsini əhatə edir. Gəminin uçuşlarını dəfələrlə gecikdirən məhz bu problem olub.

NASA niyə Starliner-də qaldı

SpaceX-in Crew Dragon gəmisi altı ildən çoxdur NASA astronavtlarını orbitə daşıyır, lakin şirkət Falcon və Dragon kimi köhnə platformaları istifadədən çıxarıb Starship-ə fokuslanmağı planlaşdırır. NASA administratoru Cared Aysakman mətbuat konfransında Crew Dragon-un 2030-cu ilə qədər və ya daha tez xidmətdən çıxacağını söylədi. Agentlik Beynəlxalq Kosmik Stansiyanın ömrünün 2032-ci ilə qədər uzadılmasını nəzərdən keçirir.

Boeing-in yolu isə qat-qat çətin oldu. Starliner 2019 və 2022-ci illərdə ekipajsız sınaq uçuşlarında problemlərlə üzləşdi, 2024-cü ilin iyununda ilk ekipajlı sınaqda mühərrik nasazlığı ekipajı az qala məhv edirdi. Proqram Boeing-ə 2 milyard dollardan çox baha başa gəldi, halbuki NASA sabit qiymətli Commercial Crew müqaviləsi çərçivəsində şirkətə artıq 5,1 milyard dollar ödəmişdi.

Agentlik rəsmiləri yeni müsabiqənin milyardlarla dollara başa gələcəyini, hazır gəmidən imtinanın isə artıq xərclənmiş vəsaitin israfı olacağını vurğuladılar. Aysakmana görə, gələcəkdə tələb altı-doqquz ayda təxminən iki yer olacaq.

Bir yerin qiyməti

Dragon bazadan çıxdıqdan sonra Boeing-in aşağı Yer orbitinə astronavt daşınmasında monopoliya əldə edəcəyi gözlənilir. Starliner-2-dən Starliner-6-ya qədər missiyalar üçün NASA və Boeing hər yer üçün təxminən 90 milyon dollarda razılaşıb. Lakin yayda özəl stansiya operatorları ilə danışıqlar zamanı şirkət 2030-cu illərin qiymətlərini təsdiqləməkdən imtina etdi.

Boeing-in vitse-prezidenti və Commercial Crew rəhbəri Con Malholland deyib: "Vulcan raketi sertifikatlaşdırılmadığı, gəmi sertifikatlaşdırılmadığı və Vulcan üçün dəqiq qiymətimiz olmadığı üçün CLD təchizatçılarına ətraflı qiymət verə bilmədik." O əlavə edib ki, şirkət tərəfdaşlıqdan "son dərəcə məmnundur" və özəl stansiyalar üçün üstün daşıma təchizatçısı olmaq istəyir.