Baqlara qarşı korluq: proqramçılar qüsurları niyə görmür

Proqramçı və bloqçu Den Luu (Dan Luu) "Baqlara qarşı korluq" (Bug blindness) adlı esse dərc edib. Yazıda o, proqram qüsurlarına əksəriyyətdən qat-qat çox rast gəlməsinin səbəbini qeyri-adi istifadə vərdişləri deyil, digər istifadəçilərin də eyni baqlarla üzləşib onları görməməsi ilə izah edir.

Eyni baqlar, fərqli qavrayış

Luu yazır ki, o adətən həftədə yüzlərlə, bəzən minlərlə baq müşahidə edir və tez-tez "heç nə işləmir" təəssüratı yaranır; bu mövzuya əvvəllər də bloqunda toxunub. Uzun müddət bunu kompüterdən istifadə tərzilə əlaqələndirdi, lakin sonda belə qənaətə gəldi ki, insanlar eyni baqlarla rastlaşır və sadəcə onları görmürlər. Keyfiyyət korluğunu aradan qaldırmaq proqramçılar üçün faydalıdır: baqlar göstərildikdə, açıq fikirli insanlar bir neçə həftə ərzində onları özləri görməyə başlayır.

Axtarış spamindən dərs proqramına qədər

Yazıda məhsulun keyfiyyətinin dəyişmədiyi, qavrayışın isə dəyişdiyi hallar toplanıb. Veb axtarışı üzrə araşdırmada Google, Bing və Kagi aşağı keyfiyyətli SEO spamı və bəzən birbaşa fırıldaq saytları ilə dolu nəticələr qaytardı; bəzi oxucular Kagi ilə bağlı qiymətləndirməyə etiraz etsə də, göndərdikləri nəticələrdə də faydalı keçid yox idi.

Digər nümunə Volvo forumlarıdır: etibarlılıq məlumatları on ildən çoxdur orta və ya zəif səviyyədədir, forum üzvləri isə avtomobilləri ən etibarlılar sırasında sayır. Ən tanınmış hal Blackboard dərs idarəetmə proqramıdır; Vikipediya onu "təhsildə ən çox sevilməyən, hətta nifrət edilən şirkətlərdən biri" kimi təsvir edir, Fast Company-nin 2011-ci ilin dekabr buraxılışına görə isə Amplicate sorğusunda iştirak edənlərin 93%-i şirkətə "nifrət etdiyini" bildirib. Buna baxmayaraq, Luunun görüşdüyü bir Blackboard işçisi istifadəçilərin məhsulu sevdiyinə əmin idi. Forum proqramı Discourse halında isə tərtibatçılar LCP kimi göstəricilərdə yaxşı görünmək üçün səhifə yüklənməsini qəsdən ləngidən kod əlavə etmişdilər.

Qüsurları gizlədən vərdişlər

Luu "vərdişə çevrilmiş kompensasiyaları" təsvir edir: mexaniki siçanın çirklənmiş topunun yaratdığı qeyri-sabitliyi əl hərəkətləri ilə tarazlamaq; Google Docs-da dərhal yazılan başlığı üzərinə yazan gecikməyə görə müəyyən əməliyyat ardıcıllığı yaratmaq; Microsoft-da giriş xətasını keçmək üçün noutbukun Wi-Fi-ni söndürmək. Onun fikrincə, kompüter savadının böyük hissəsi bu cür vərdişlər kitabxanasıdır və bu, öz məhsulunu sınama praktikasının dəyərini azaldır.

Niyə bu indi vacibdir

Müəllifin sözlərinə görə, keyfiyyət korluğu yüksək olan komandalar məhz keyfiyyət problemləri üzündən uğur şansı azalmış, hətta sıfıra düşmüş məhsullar buraxır — halbuki layihədə iştirak edən hər kəs məhsulun yüksək keyfiyyətli olduğuna inanır. Kod agentlərinin yayılması ilə bu daha da vacib oldu: aşağı keyfiyyətli proqram yaratmaq heç vaxt bu qədər asan olmayıb, lakin performansı artırmaq və baq sayını azaltmaq da heç vaxt bu qədər asan olmayıb — sadəcə keyfiyyətin yaxşılaşdırıla biləcəyini görmək lazımdır. Şərhlərdə oxucular alman dilindəki "Betriebsblindheit" terminini xatırladıblar, əlavə bölmədə isə reklamla bağlı oxşar korluq müzakirə olunur.