Avropada yay quraqlığı səhralaşma təhlükəsini artırır

Şimali Serbiyada Duna çayının qurumuş yan qolunda, çatlamış torpaq üzərində kiçik qayıqlar hərəkətsiz dayanıb: çay həddindən artıq quraqlıq və istinin təzyiqi altında bir neçə kiçik gölməçəyə çəkilib. "Əlimizdə olan hər şey bu iki kiçik gölməçədir, gənc balıqlarla doludur" deyən balıqçı Dusan Yovanoviç Associated Press-ə bildirib ki, su çox azdır və temperaturu 30 dərəcədən yuxarıdır. "Ölməyə başlasalar, hamısı bir anda öləcək".

Sloveniyadan Rumıniyaya

Bu yay davam edən quraqlıq və qızmar isti bölgə üzrə ekosistemlərə və biznesə zərər vurub: Şərqi Sloveniyadakı göldən və Serbiyada Duna çayının yan qolundan Bosniya, Çexiya, Rumıniya və Macarıstandakı balıq təsərrüfatlarına qədər. Ən çox balıq sənayesi zərər çəkib; ziyan milyonlarla avro ilə qiymətləndirilir və enerji və su problemlərinə, məhv olmuş məhsula və daşımalardakı itkilərə əlavə olunur. Bu ilin böhranına hazırlıqsız yaxalanan ölkələr indi alimlərin iqlim dəyişikliyinə aid etdiyi ekstremal hava hadisələrinin təsirini necə yumşaltmağı müzakirə edir.

Macarıstanda milli meteorologiya xidmətinə görə ölkə ərazisinin təxminən 99%-i şiddətli və ya ekstremal quraqlıq şəraitindədir; yüksək istilik və az yağıntı səbəbindən bitki örtüyünün geri çəkilməsi olan səhralaşma Böyük Macarıstan düzənliyinin böyük hissəsini təhdid edir. Aqrar və Ərzaq İqtisadiyyatı Nazirliyinin məlumatına görə, ölkənin təxminən 27 000 hektar balıq gölməçəsinin 1588 hektarı davamlı isti və su çatışmazlığı səbəbindən quruyub; 20 təsərrüfatda təxminən 280 ton balıq məhv olub, təxmini gəlir itkisi 1,3 milyard forint (4,2 milyon dollar) təşkil edib. İstehsalçılar deyirlər ki, itirilmiş balığın bərpası illər ala bilər; bəzən operatorlar bir gölməçəni boşaldıb suyunu digərindəki balıqları xilas etmək üçün yönləndirməli olublar.

İllərlə davam edən quraqlıq zərəri artırır

Rumıniyadakı karp istehsalçıları 2023 və 2024-cü illərdəki şiddətli quraqlıqların təsirini hələ də hiss edir, deyir ROMFISH balıq istehsalçılarının milli assosiasiyasının prezidenti Katelin Platon. Karp istehsalının dövriyyəsi üç-dörd il çəkdiyi üçün 2023-cü ildə itirilənlər o vaxtdan bəri hər il təsir göstərir; əvvəlki quraqlıqlarda kənd təsərrüfatının suvarmasına üstünlük verən su siyasəti istehsalçıları "balıq üçün susuz" qoydu.

Çexiyadakı balıq təsərrüfatları oksigen sərfini azaltmaq üçün yemləməni azaldıb və ya dayandırıb, gölməçələri havalandırıb, zərurət olduqda boşaldıb. Çexiya Balıqçılıq Assosiasiyasının nümayəndələri deyirlər ki, davamlı yağış təcili böhranı yumşalda bilər, lakin landşaftda daha çox su saxlamaq üçün uzunmüddətli tədbirlər lazımdır. Sloveniyada təcili qruplar kütləvi balıq ölümünün qarşısını almaq üçün Pristava gölünə 8 milyon litr (2 milyon qallon) su vurub; Pesnica Lenart balıqçılıq assosiasiyasından Daniyel Fras "hansısa balığın sağ qalmasına təəccüblənirik" deyib. Bosniyada forel təsərrüfatının sahibi Velko Budyen bildirib ki, forel soyuq və oksigenlə zəngin suya ehtiyac duyur, buna görə isti yaylar istehsalı və yemləməni azaltmağı zəruri edir ki, biznes "ancaq sağ qalsın" — ya da suya maye oksigen əlavə edib ilk yağışı gözləmək lazımdır.