Kolin Brek: Yazmadığınızı oxumaq istəmirəm

Paylanmış sistemlər haqqında şəxsi bloqunda yazan proqram mühəndisi Kolin Brek „Yazmadığınızı oxumaq istəmirəm“ adlı esse dərc edib. Onun arqumenti sadədir: süni intellekt ona daha yaxşı və daha sürətli yazmağa kömək edir, amma AI-nin yazdığı demək olar hər şeyi oxumaqdan usanıb.

Xülasə sənəd deyil

Brek tez-tez rastlaşdığı bir nümunəni təsvir edir: insanlar AI ilə yeni bir şey qurur, sonra həmin alətlə artıq qurduqlarını geriyə doğru dizayn sənədinə xülasə edirlər. Belə sənəd artıq konsensus yaratmaq və ideyaları yavaş, düşünülmüş təfəkkürlə cilalamaq üçün nəzərdə tutulan təklif deyil; detallarla yorucu, kontekstdən məhrum, maşın tərəfindən hazırlanmış xülasədir. Müəllif bunu oxunaqsız və qeyri-insani adlandırır.

Eyni tənqid, onun sözlərilə, maşınların maşınlar üçün yazdığı pull request təsvirlərinə də aiddir: nəyin dəyişdiyi barədə detal boldur, amma bu işin niyə vacib olduğu, nə qədər riskli və təcili olduğu, rəyçinin harada lazım olduğu barədə heç nə yoxdur. AI tərəfindən hazırlanan ticket-lər və iclas xülasələri də eyni problemdən əziyyət çəkir. Brek şəxsi nümunə də çəkir: həssas mövzuda aldığı və açıq şəkildə AI ilə işlənmiş mesajın bütün hissələri var idi, amma bütöv kimi məna vermirdi.

Oxucular AI iyi gələn mətnlərdən uzaqlaşır

Essedə Sintiya Danlopun tərtib etdiyi və tərtibatçıların „AI iyi gələn“ bloq yazılarına necə reaksiya verdiyini göstərən sorğuya istinad olunur. Oxucuların əksəriyyəti məqalənin AI köməyilə və ya tamamilə AI tərəfindən yazıldığını düşünürsə, oxumağı dayandırır (78%) və gələcəkdə həmin müəllifdən yan keçir (71%). Ən güclü nəticə budur: 98% müəllifin öz mətnini – bütün qüsurları ilə – AI-nin ruhsuz yenidən yazmasına üstün tutur. Brek LLM ilə yazmağın „müəlliflə oxucu arasındakı sosial müqaviləni ləğv etdiyini“ yazan Brayan Kantrilə istinad edir.

Süni intellekt ona harada kömək etdi

Esse alətlərin rəddi deyil. Brek bu yaxınlarda özü qurduğu verilənlər bazası haqqında LaTeX-də akademik məqalə yazıb və AI-dən geniş istifadə edib – ona bir sətir də yazdırmadan. Modelə jurnalın üslub təlimatı və şablonu, əvvəl dərc olunmuş məqalələr, mənbə kodu, həmçinin istehsalat konfiqurasiyası, loqlar və metrikalar verilib. Sonra ondan abzaslarını həmin mənbələrə görə yoxlamasını, istinadları tamamlamasını, orfoqrafik səhvləri tapmasını və TikZ diaqramları çəkməsini xahiş edib. Model dörd ekspert rəyçinin gözdən qaçırdığı incə bir notasiya səhvini belə tapıb. AI-nin yaxşı yazdığı yeganə hissə xülasə (abstract) olub; müəllif onu dəyişmədən saxlayıb.

İki təcrübə və nəticə

Brek maşın yazısını yaxşılaşdırmaq üçün iki cəhdə işarə edir. Birincisi ASD-STE100 Simplified Technical English standartıdır: 1980-ci illərdə aerokosmik sənayedə yaranmış, nəzarətli lüğətə əsaslanan standartın AI modelləri üçün versiyası da hazırlanıb; o, bunu quraşdırma təlimatları və runbook-lar üçün sınamağı planlaşdırır. İkincisi Pangram-dır – AI mətnini tanımaq üçün incə tənzimlənmiş detektor; Kantril ondan istifadə edir və Oxide-də bütün ictimai mətnlərin Pangram tərəfindən insan yazısı kimi təsdiqlənməsi tələb olunur. Brekin nəticəsi: niyyətli yazı daha dəyərli olacaq, heç vaxt yazıçı olmamış insanlar isə AI ilə çoxlu mətn istehsal edəcəklər. Bəzən, deyə yazır o, sözləri tapa bilməmək daha vacibdir.