Elmi məqalələr “böyrək çatışmazlığı” əvəzinə “böyrək məyusluğu” yazır

Google Scholar-da “kidney disappointment” ifadəsinin dəqiq axtarışı təxminən 189 nəticə qaytarır: resenziyalı jurnal məqalələri, konfrans materialları və tələbə işləri. Onların hamısında ingilis dilindəki “failure” (çatışmazlıq) sözü tibbi kontekstdə tamamilə yanlış olan “disappointment” (məyusluq) sinonimi ilə əvəz edilib. Böyrək çatışmazlığı böyrəklərin funksiyasını itirməsini bildirir, emosional vəziyyəti deyil.

Nəticələrdə nə görünür

Birinci səhifədə, məsələn, Bionatura jurnalında 2023-cü ildə dərc olunan “The Antioxidant Status of Kidney Failure Patients” məqaləsi var. Başlıq düzgün termindən istifadə edir, lakin mətnin ilk cümləsi belədir: “Kidney disappointment is an ailment in which the kidneys no longer function.” Xroniki böyrək xəstəliyinin erkən mərhələsini aşkarlamaq üçün maşın öyrənməsi metodlarını müqayisə edən 2024-cü il işi abstraktında UCI-nin “Persistent Kidney Disappointment” məlumat dəstinə istinad edir. 2019-cu ildə SSRN-də dərc olunan sistit və nefrit tədqiqatında “end-stage kidney disappointment”, 2023-cü il İndoneziya tibb işində isə “incessant kidney disappointment” ifadəsi var. Siyahıda həmçinin 2025-ci il Taylor & Francis kitab fəsli, 2016-cı il nail-patella sindromu icmalı və dializin hüquqi aspektlərinə dair konfrans materialları yer alır.

Avtomatik yenidən yazmanın izləri

Bunlar ayrı-ayrı səhvlər deyil, ardıcıl əvəzləmələrdir: “chronic” “persistent” və ya “incessant” olur, “predictive” — “prescient”, “medico-legal” — “medico-lawful”, “death” — “passing”, “kidney function” — “kidney work”. Belə mənzərə mətni sinonimlərlə yenidən quran avtomatik yenidən yazma və maşın tərcüməsi alətlərinə xasdır. Axtarış səhifəsinin özü səbəb göstərmir — yalnız sitat gətirilən fraqmentləri nümayiş etdirir, ona görə də hansısa konkret məqalədə avtomatik alətin işlədiyini müəyyən etmək üçün tam mətni oxumaq lazımdır.

Terminologiya niyə vacibdir

Tibbi terminologiya yalnız üslub məsələsi deyil. Axtarış, istinad və ədəbiyyat bazaları dəqiq ifadələrə söykənir, buna görə “kidney disappointment” kimi əvəzləmələr məqalənin görünmə dərəcəsini azaldır və həm tədqiqatçılar, həm də xəstələr üçün onu tapmağı çətinləşdirir. Təxminən 189 nəticə böyrək xəstəlikləri üzrə bütün ədəbiyyatın fonunda kiçik rəqəmdir, amma avtomatik alətlərin nəticəsinin indekslənən, resenziyalı nəşrlərə qədər çatdığını yaxşı göstərir.