Sevdiyim üçün yaxınımda saxladığım yeddi kitab

2 avqust 2026-cı ildə dərc olunmuş yazıda blog.plover.com müəllifi stolundan bir qol məsafəsində niyə düz yeddi kitabın durduğunu izah edir: ən çox müraciət etdiyi kitablar deyil, yazarkən təsirini içinə çəkmək istədiyi kitablar.

Roget tezaurusu — fikir anbarı

Ən çox müraciət etdiyi kitab Harper and Row nəşrinin Roget's Thesaurusudur — dördüncü nəşr; titul vərəqindəki qeyddə 1989 yazılıb. Səkkizinci nəşri daha çox bəyənəcəyini düşünüb alıb və bir müddət ikisini yan-yana saxlayıb, lakin sonunda səkkizincidə daha çox material olduğu, sadəcə onun ehtiyac duyduğu material olmadığı qənaətinə gəlib; üstəlik kitab çox qalındır, ona görə də uzaq rəfə keçirilib. Müəllifin fikrincə, tezaurus geniş şəkildə səhv başa düşülür: söz anbar və ya xəzinə deməkdir və kitabın məqsədi adi sözləri daha təmtəraqlı sözlərlə əvəz etmək deyil. Rogetin, ondan əvvəl Con Uilkinsin olduğu kimi, fikri dünyanı min bölmədən ibarət iyerarxiyaya bölmək idi; zaman başlığı altında öncəlik, sonralıq, eynizamanlılıq, keçmiş, indi və gələcək dayanır. Sonralıq bölməsində ensue, aftermath və subsequent sözlərinə rast gəlinir — sinonim deyil, əlaqəli aspektlər — yarımçıq xatırlanan sözə isə coexisting maddəsindən contemporaneous-a çatmaqla nail olunur. Bütün bunlar sözlərin həqiqətən nə mənaya gəldiyini bilməyən oxucu üçün işləmir.

Braun və Bokkaçço

İkinci cild ser Tomas Braunun nəsrinin antologiyasıdır: bloqda tez-tez rast gəlinən ad, həm də Xorxe Luis Borxesin sevdiyi yazıçı. Ən tanınmış əsəri 1646-cı il tarixli Pseudodoxia Epidemicadır: o dövrdə insanların inandığı, Braunun isə çox güman ki yanlış saydığı şeylərin toplusu — Vəftizçi Yəhyanın həqiqi çəyirtkə yeyib-yemədiyi, ilbizlərin buynuzlarında göz olub-olmadığı kimi. İlbizlər məsələsində Braun qəribə bir əsasla yanıldı: iki gözü qəbul etsək dördü də qəbul etməli olacağımızı, bunun isə eybəcər olacağını, deməli heç gözü olmadığını irəli sürdü; sonrakı nəşrdə fikrini dəyişdi. Yanında Bokkaççonun Dekameronu dayanır: 1348-ci ildə, Qara Ölüm illərində on gənc şəhəri tərk edir, kəndə çəkilir və seçilmiş mövzuda on gün ərzində hekayələr danışır. Rəfdəki nüsxə Kormak O Kuillinen tərcüməsidir və ən gülməli hekayə gecə yarısı bir rahibəni danlamağa çağırılan başrahibə haqqındadır: o, başına öz örpəyi yerinə öz sevgilisinin şalvarını keçirdiyini fərq etmir.

Məntiq və şəkillər

Van Heyenortın tərtib etdiyi From Frege to Gödel riyazi məntiqin əsas məqalələrini toplayır: Fregenin Begriffsschrifti, Fregenin əsasının işləmədiyini göstərən Rassell məktubu, Peano ədədlərinin ilkin təsviri, hər çoxluğun yaxşı nizamlana biləcəyi barədə Zermelo teoreminin isbatı və Akkerman funksiyası. Müəllifin qeyd etdiyi kimi, tərtibçi Lev Trotskinin şəxsi katibi və Frida Kalonun sevgililərindən biri idi. Yanında İohann Komenskinin Orbis Sensualium Pictus əsəri var: Avropada çap olunan ilk illüstrasiyalı uşaq kitabı, 1658. Növbəti il ingilis dilinə, sonra fransız, italyan və bir çox başqa dillərə tərcümə olundu. Hər qravür nömrələrlə işarələnib maddə-maddə izah edilir, yanındakı paralel latın sütunu sayəsində oxucu dünyanı və dili eyni zamanda öyrənir.