Yerimək oturmaqdan daha yaradıcı düşüncəyə gətirir: tədqiqat

Amerika Psixoloji Assosiasiyasının (APA) dərc etdiyi tədqiqat göstərdi ki, yerimək yaradıcı düşüncəni hərəkətsiz oturmaqla müqayisədə ölçülə bilən şəkildə yaxşılaşdırır. İşə o vaxt Stenford Universitetinin Təhsil üzrə Ali Məktəbində çalışan Marili Oppetso (Marily Oppezzo) Daniel L. Şvarts (Daniel L. Schwartz) ilə birlikdə rəhbərlik edib. Tədqiqatda 176 nəfər, əsasən tələbələr iştirak edib.

Təcrübələr nəyi ölçdü

İştirakçılardan gündəlik əşyalar üçün alternativ istifadə yolları fikirləşmələri və mürəkkəb ideyalar üçün orijinal bənzətmələr yaratmaları istənilib. Belə açıq tapşırıqlarda daha yaradıcı cavabları ardıcıl olaraq yeriyənlər verib — istər içəridə qaçış yolu üzərində, istər çöldə əvvəlcədən müəyyən edilmiş marşrutla. Fərq oturanlarla və çöldə əlil arabasında aparılanlarla müqayisədə sabit olub.

Cavablar yenilik meyarı ilə qiymətləndirilib: ideya yalnız qrupun bütün cavabları arasında unikal olduqda yeni sayılıb. Tədqiqatçılar həmçinin cavabların ümumi sayını və ideyanın tapşırığın məhdudiyyətləri çərçivəsində reallaşa biləcəyini qeyd ediblər. Oppetso bunu belə izah edib: "Şorbaya alışqan mayesi tökmək yenilikdir, amma o qədər də məqsədəuyğun deyil".

Rəqəmlər

Təsir bütün təcrübələrdə özünü göstərib. Bir təcrübədə yeriyərkən yoxlanılan tələbələrin 100 faizi daha çox yaradıcı ideya irəli sürüb; digər təcrübələrdə bu göstərici 95, 88 və 81 faiz olub. Başqa bir təcrübədə yeriyən tələbələr həmin şəxslərin oturarkən verdiyi nəticə ilə müqayisədə yeni cavabların sayını iki dəfə artırıblar.

Fayda düşüncənin bütün növlərinə şamil olunmayıb. Tapşırığın tək düzgün cavabı olduqda — məsələn, "daxma, İsveçrə, tort" sözlərinin "pendir" cavabını göstərdiyi söz assosiasiyası testində — yeriyənlər oturanlardan bir qədər geri qalıblar.

Açıq hava yox, yerimək

Bir təcrübə hərəkəti mühitdən ayırıb: içəridə qaçış yolu üzərində yeriyən tələbələr içəridə oturanlardan, çöldə yeriyənlər isə çöldə əlil arabasında aparılanlardan daha yaxşı nəticə göstəriblər. Müəlliflər belə nəticəyə gəliblər ki, təsiri təmiz hava deyil, yerimək hərəkətinin özü yaradır.

Ayrı bir təcrübə təsirin sonradan davam edib-etmədiyini yoxlayıb. Əvvəlcə yeriyib sonra oturan iştirakçılar yeriyərkən verdiklərindən daha az yeni ideya irəli sürüblər, lakin hər iki mərhələdə oturanlardan yenə də çox. Müəlliflərin fikrincə, innovasiya tələb edən görüşdən əvvəl qısa gəzinti görüş zamanı yerimək qədər faydalı ola bilər. Mexanizmi izah etmək üçün əlavə tədqiqatlar lazımdır; komanda yeriməyin fiziki hərəkətindən fizioloji dəyişikliklərə və oradan təxəyyülün idrak nəzarətinə uzanan bir yol ehtimal edir. Tədqiqat Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition jurnalında dərc olunub; maliyyəni Knut və Alice Wallenberg Fondu, Gordon və Betty Moore Fondu və Stenford Təhsil Məktəbinin dissertasiya dəstəyi qrantı təmin edib.