MI5 Britaniya universitetlərini CGTRI ilə əlaqələri kəsməyə çağırdı

Britaniyanın daxili təhlükəsizlik xidməti MI5 sentyabrın 30-da nadir ictimai xəbərdarlıq yayıb. Orada universitetlərə və tədqiqatçılara Çin Ümumi Texnologiya Tədqiqat İnstitutu (CGTRI) ilə davam edən və ya planlaşdırılan əməkdaşlığı dərhal yenidən nəzərdən keçirməyə çağırıb.

Xəbərdarlıqdan nə məlumdur

MI5-in qiymətləndirməsinə görə, bəzən Çin Ümumi Texnologiya Akademiyası (CAGT) adı ilə də xatırlanan CGTRI-nin Çin Dövlət Təhlükəsizliyi Nazirliyi (MSS) ilə „çox güclü əlaqələri“ var. Təşkilatın əsas məqsədi MSS-nin texniki casusluq imkanlarını gücləndirməkdir.

Britaniya müəssisələri ilə əlaqəli 100-dən çox akademik CGTRI tərəfindən maliyyələşdirilən layihələrdə iştirak edib. MI5-ə görə, bəzi tədqiqatçılar layihənin arxasında Çin qurumunun dayandığını bilmirdi.

Maliyyələşdirilən işlərə AI, kibertəhlükəsizlik, gizli kommunikasiya və steganografiya, yəni gizli məlumatların adi mesaj və ya obyektdə gizlədilməsi kimi sahələr daxil idi. The Guardian-a görə, MI5 hesab edir ki, Çin kəşfiyyatı Britaniya tədqiqatlarına, o cümlədən sosial şəbəkələrin skan edilməsi texnologiyasına çıxış əldə edib.

Hüquqi risk və hökumətin reaksiyası

Xəbərdarlıq mümkün cinayət nəticələrinə işarə edir. O, Crown Prosecution Service ilə məsləhətləşmədən sonra dərc edilib və 2023-cü il tarixli National Security Act-ə, xüsusən xarici kəşfiyyat xidmətinə kömək etməyə aid 3-cü maddəyə və ondan maddi fayda əldə etməyi qadağan edən 17-ci maddəyə diqqət çəkir.

Təhlükəsizlik naziri Den Carvis bütün universitet rektorlarına məktub göndərərək şirkətlə bütün müqavilələri dayandırmağa çağırıb. „Bu xəbərdarlıq Çin kəşfiyyatının akademiklərimizin təcrübəsindən və tədqiqatlarından gizlicə istifadə etmək cəhdini üzə çıxarır; bu, bizim və müttəfiqlərimizin milli təhlükəsizliyini sarsır“, - deyib o.

Universitetlərin cavabı

142 müəssisəni təmsil edən universitet təşkilatı Universities UK bildirib ki, sektor tədqiqat və milli təhlükəsizlik məsələlərinə çox ciddi yanaşır. Onun rəhbəri Vivien Sternin sözlərinə görə, son illərdə universitetlər daxili yoxlama, risk qiymətləndirməsi və tədqiqat təhlükəsizliyi proseslərinə əhəmiyyətli investisiya edib.

Tədqiqat universitetləri qrupu Russell Group hökumət və təhlükəsizlik xidmətləri ilə sıx əməkdaşlığı davam etdirir. Çin səfirliyinə şərh üçün müraciət edilib.