ABŞ Atlantik cərəyanlarını izləyən okean monitorinq sistemini sökür

Sistemin sökülməsi

Prezident Donald Trampın administrasiyası Sakit və Atlantik okeanlarında 900-dən çox cihazı əhatə edən okean müşahidə sistemini sökməyə başlayır. Trampın Milli Elm Fonduna (NSF) nəzarət edən müstəqil şuranı işdən çıxarmasından bir neçə gün sonra fond Ocean Observatories Initiative təşəbbüsünə aid “bütün sualtı infrastrukturun çıxarılacağını” elan edib: Oreqon, Vaşinqton, Alyaska və Şimali Karolina sahillərində, həmçinin Qrenlandiya ilə İslandiya arasındakı sularda. Rəsmilərin sözlərinə görə, cihazlar növbəti 15 ay ərzində yığılacaq.

Şəbəkə 2016-cı ildən fəaliyyət göstərir və ən azı 25 il işləmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. On illik fəaliyyətdən sonra onun sökülməsi alimləri okeanların vəziyyəti və dəniz həyatı barədə mühüm məlumatlardan məhrum edəcək.

AMOC məlumatları nə üçün vacibdir

Risk altındakı ölçmələr sırasında Atlantik Meridional Dövranı (AMOC) haqqında məlumatlar var — Şimali Avropaya istilik çatdıran və qlobal iqlimi formalaşdıran okean cərəyanları sistemi. Alimlər AMOC-un “dönüş nöqtəsinə” yaxınlaşdığından, yəni bir nöqtədən sonra tam dayana biləcəyindən getdikcə daha çox narahatdırlar.

Böyük Britaniyadakı Plimut Dəniz Laboratoriyasından Helen Findli bildirib ki, davamlı okean müşahidələri olmadan “biz əslində görünürlüyü azalan, getdikcə daha dəyişkən okeanda üzməyi seçmiş oluruq”. Onun sözlərinə görə, AMOC-un gələcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin artması “uzunmüddətli və ardıcıl monitorinqin hər zamankından daha vacib olmasının tam səbəbidir”.

Siyasi reaksiya

Konqresdəki Demokratlar sistemin sökülməsi planlarına “qarşı mübarizə aparacaqlarını” bildiriblər; The New York Times belə yazır. Konqresdə iqlim dəyişikliyi mövzusunda ən sərt çıxış edən üzvlərdən biri olan senator Şeldon Vaythaus X-də yazıb: “Qalıq yanacaq okeanlarımızı zetta joulla qızdırır, ona görə də Trampın korrupsiyaya bulaşmış qalıq yanacaq nökərləri monitorları söndürmək istəyir”.