Dünya elektronika istehsalının 58,8%-i Çinin payına düşür, Şərqi Asiya 80,5%-ə nəzarət edir

Energetika və texnologiya sahəsində araşdırmalar aparan Ember təşkilatının 2024-2025-ci illər üzrə məlumatlarına görə, qlobal elektron cihaz istehsalının 58,8%-i Çinin payına düşüb. Sıralamanı Visual Capitalist dərc edib və o, göstərir ki, rəqəmsal avadanlıq istehsalının böyük hissəsi az sayda ölkədə cəmlənib.

Tədqiqat yarımkeçiriciləri, monitorları, lövhələri, smartfonları, noutbukları və fərdi kompüterləri, həmçinin bunlarla bağlı digər elektron vasitələri əhatə edir.

Çin bazarın yarısından çoxuna nəzarət edir

Çinin payı ikinci yerdə olan Tayvanın göstəricisindən təxminən altı dəfə çoxdur və ölkənin istehsalı sıralamadakı bütün digər ölkələrin ümumi istehsalını üstələyir. Bu nəticə geniş istehsal bazasından irəli gəlir: burada həm hazır elektronika, həm monitorlar, həm də mikrosxemlər və digər komponentlər istehsal olunur.

Genişmiqyaslı istehsal şəbəkələri zavodları böyük təchizatçı klasterləri ilə birləşdirir və ölkəni qlobal avadanlıq istehsalının mərkəzinə çevirir.

Şərqi Asiyada cəmləşmə: 80,5%

İkinci yerdə qlobal bazarın 10,2%-i ilə Tayvan dayanır, onu 6,7%-lə Cənubi Koreya və 4,8%-lə Yaponiya izləyir. Dörd iqtisadiyyat birlikdə dünya bazarının 80,5%-nə sahibdir.

Tayvanın əsas üstünlüyü yarımkeçirici istehsalı və elektronika yığımıdır, Cənubi Koreya isə çip və monitor istehsalında ciddi imkanlara malikdir. Yaponiya elektronika, komponentlər və bütün təchizat zəncirinin işini təmin edən texnologiyaların mühüm istehsalçısı olaraq qalır.

İlk dördlükdən sonra göstəricilər kəskin azalır. Beşinci yerdə 3,8%-lə Hindistan dayanır, onu 3,6%-lə Vyetnam və 2,9%-lə ABŞ izləyir. 1%-i yalnız Tailand (1,3%) və Meksika (1,2%) keçir.

Çinin beşillik planı

Çin yarımkeçiricilərə, süni intellektə və digər strateji texnologiyalara yönəlmiş yeni beşillik planla liderliyini gücləndirməyi hədəfləyir. Plan inteqral sxem təchizat zəncirinə, o cümlədən çip hazırlanmasına prioritet verir, çünki Pekin qərb texnologiyalarından asılılığı azaltmağa çalışır.

Ölkə 2030-cu ilə qədər bu sahələrdən 4,5 trilyon dollar əməliyyat gəliri əldə etməyi planlaşdırır.

Cəmləşmə təchizat zəncirləri üçün nə deməkdir

Sıralama dünyanın ən böyük texnologiya şirkətlərinin baş qərargahlarının yerləşdiyi yer ilə avadanlıqlarının faktiki istehsal olunduğu məkan arasındakı fərqi aydın göstərir. Aparıcı texnologiya və çip dizaynı şirkətlərinin çoxu ABŞ-da yerləşir, lakin istehsal gücləri əsasən Asiyada cəmlənib.

Bu isə təchizat zəncirlərini bir neçə ölkədən asılı vəziyyətə salır. Belə cəmləşmə riskləri artırır: logistika problemləri, ticarət məhdudiyyətləri və ya Asiyadakı zavodlarla bağlı siyasi gərginlik dünyada elektronikanın əlçatanlığına və qiymətlərinə birbaşa təsir edir.