Windows kaydırma çubuğu kısayollarının kısa tarihi: menüden Shift+click'e

22 Eylül tarihli bir yazıda, Raymond Chen'in Windows tarihine adanmış blogu The Old New Thing, Windows'un yıllar içinde kaydırma çubuğuna eklediği kısayolların kısa bir tarihini ve bu mirastan günümüz uygulamalarında ne kadarının kaldığını anlatıyor.

Chen'e göre yaklaşık yirmi yıl boyunca kaydırma çubuğu denetimi yalnızca birkaç temel işlem sunuyordu. Dikey bir çubukta beş fare hedefi vardı: uçlardaki oklar içeriği bir satır, başparmak ile oklar arasındaki bölgeler bir sayfa kaydırıyordu; başparmağın kendisi ise sürüklenerek istenen konuma gidilmesini sağlıyordu.

Windows 7'nin eklediği menü

Windows 7, kaydırma çubuğuna sağ tıklama menüsü ekledi. Menünün dört seçeneği fareyle zaten yapılabilen işlemleri, iki seçeneği ise klavyeyi yansıtıyordu: Top ve Bottom, başparmağı bir uca sürüklemeye ya da Home ve End tuşlarına; Page Up ve Page Down, üst veya alt oluğa tıklamaya ya da PgUp/PgDn'ye; Scroll Up ve Scroll Down ise ok düğmelerine ya da ok tuşlarına karşılık geliyordu.

Gerçekten yeni olan tek işlem "Scroll Here" seçeneğiydi. Çubukta gitmek istediğiniz noktaya sağ tıklayıp bu seçeneği işaretlediğinizde içerik doğrudan oraya atlıyor; başparmağı tutup istediğiniz yere kadar sürüklemeniz gerekmiyor. Chen, uzun mesafeler için bunun çok daha pratik olduğunu, çünkü nereden geldiğinizden çok nereye gittiğinize odaklandığınızı belirtiyor ve menüyü yıllarca sık kullandığını ekliyor.

Neredeyse kimsenin bilmediği kısayol

Menüyle aynı dönemde eklenen ama çok daha gizli kalan ikinci bir kısayol vardı: kaydırma çubuğuna tıklarken Shift tuşunu basılı tutmak, başparmağı doğrudan tıklanan noktaya taşıyor. Chen bu kısayolu yakın zamana kadar bilmediğini, hep güvendiği bağlam menüsünü kullandığını itiraf ediyor.

Bu itiraf yazının özünü oluşturuyor: yazar kısayolu keşfettiğinde ekosistem o kadar parçalanmıştı ki artık ona güvenmek mümkün değil.

Parçalanmış ekosistem

Win32 kaydırma çubuklarını artık neredeyse kimse kullanmıyor; uygulamalar kendi çubuklarını çiziyor. Electron ve diğer web uygulamaları, bağlam menüsü olmayan ama Shift+click'i destekleyen Chromium çubuğunu devralıyor. WPF XAML çerçevesi görünüşe göre hem menüyü hem kısayolu uyguluyor. WinUI XAML'de ise Chen'in belirgin bir hayal kırıklığıyla aktardığı üzere ikisi de yok; yine de en az bir kişi bunun için talep açmış durumda. Qt ise seçimi SH_ScrollBar_ContextMenu, SH_ScrollBar_LeftClickAbsolutePosition ve SH_ScrollBar_MiddleClickAbsolutePosition gibi ayarlarla geliştiriciye bırakıyor.

Sonuç olarak Chen'e göre yeni öğrendiği kısayolun her yerde çalışacağını garanti edemiyor. Fare ve klavye karşılıklarının yer aldığı özgün tabloyla birlikte yazının tamamı The Old New Thing'de.