Arnavutluk Kushner destekli tatil köyünün hesaplarını dondurdu

Arnavutluk'un yolsuzlukla mücadele savcılığı, Jared Kushner'ın desteklediği lüks tatil köyü için sahil arazileri satın alan Albania Land Development şirketinin banka hesaplarını dondurdu; projeye karşı protestolar yedinci gününe girdi. İhtiyati el koyma kararını, Yolsuzluk ve Organize Suçlarla Mücadele Özel Savcılığı SPAK verdi; soruşturma, koruma altındaki bir kıyı sulak alanında arazi tapularına odaklanıyor.

Tek kıyı şeridinde iki proje

Vlora körfezinin karşısında, Arnavutluk'un en büyük adası olan yaklaşık 5,7 kilometrekarelik Sazan yer alıyor; Aralık 2024'te Başbakan Edi Rama başkanlığındaki Stratejik Yatırım Komitesi, Kushner'ın Affinity Partners şirketiyle bağlantılı Atlantic Incubation Partners'a, değeri yaklaşık 1,4 milyar avro olan Aman markalı bir eko-tatil köyü için stratejik yatırımcı statüsü verdi. Daha büyük girişim, Albania Land Development'ın soruşturulan arazileri topladığı Zvernec yakınlarındaki anakarada bulunuyor; çevreciler Pishe Poro-Narta koruma alanını Akdeniz'in büyük ölçüde bozulmamış son kıyı sulak alanlarından biri olarak tanımlıyor: flamingolar ve 200'den fazla göçmen kuş türü. PPNEA-BirdLife Albania ekolojisti Joni Vorpsi, projeyi adada ve kıyıda yaklaşık 10.000 otel odası ve villa olarak tanımladı ve bunun "o vahşi bölgeyi tamamen yok edeceğini" söyledi.

Dondurma kararı ve arkasındaki para

Albania Land Development, Suriye doğumlu ve Katar vatandaşlığına geçmiş Mutaz ve Ramez El-Hayat kardeşlere ait. Bir kaynak, dondurulan tutarın arazi için ödenen yaklaşık 195 milyon dolar olduğunu belirtti; SPAK bu rakamı doğrulamadı. SPAK 2 Haziran'da Vjosa-Narta bölgesinin koruma statüsünde 2024'te yapılan değişiklikleri, mülkiyetin nasıl edinildiğini ve paranın kaynağını incelediğini açıkladı. Aynı yıl parlamento, Sazan ve Pishe Poro-Narta bölgesini geniş çaplı yapılaşmaya izin verecek şekilde yeniden sınıflandıran özel bir yasa çıkardı; stratejik yatırımcı statüsünü mümkün kılan adım buydu.

Protestolar ve siyasi sonuçları

Nisan sonunda anakaradaki alana ekskavatörler ve kamyonlar girdi: erişim yolları açıldı, çamlar kesildi; tamamlanmış bir çevresel etki değerlendirmesi ve kamu istişaresi yoktu. BirdLife International, inşaatın Narta Lagünü'nü denize bağlayan iki kanaldan birini kapattığını bildirdi. Protestolar mayıs sonunda, geliştiricilerin alanı dikenli telle çevirip plaja erişimi kapatmasının ardından başladı; 30 Mayıs'ta özel güvenlik görevlilerinin bir protestocuyu yumruklayıp yerde sürüklediği görüntüler yayıldı.

Yetkililer iki özel güvenlik şirketinin lisansını iptal etti ve 32 yaşındaki bir güvenlik görevlisini tutukladı. Tiran'da binlerce kişi Rama'nın ofisi önünde "Arnavutluk satılık değildir" sloganıyla toplandı ve projenin iptalini istedi. Rama planı durdurmayı reddetti, güvenlik görevlilerinin davranışını "iğrenç" olarak niteledi ve yatırımcıların "hakları dahilinde" hareket ettiğini söyledi. Avrupa Komisyonu projeyi Arnavutluk'un katılım müzakerelerine bağladı ve çevre ile iklimi kapsayan 27. faslın kapanış kriterlerini zayıflatmaması gerektiği uyarısında bulundu.