Antisosyal medya: akışlara artık arkadaşlar değil trendler hâkim

Sosyal medya bir zamanlar "dijital kent meydanı" olarak sunuluyordu. BBC Worklife'ın Mayıs 2026'da yayımladığı bir haber, bu vaadin nasıl eridiğini anlatıyor: Instagram, TikTok, Facebook ve Snapchat'te artık profesyonel içerik ile reklamlar baskın; arkadaş ve aile paylaşımlarını bulmak ise giderek zorlaşıyor.

Paylaşım oranı düşüyor

Eğilim verilerde de görünüyor. Fransa'nın resmî Barometre du numerique 2026 araştırması, sosyal medya kullanıcılarının %49'unun yalnızca ara sıra aktif olduğunu ortaya koydu. Nisan ayında yayımlanan Ofcom raporu, Birleşik Krallık'ta aktif paylaşım yapan kullanıcı oranının bir yılda %61'den %49'a düştüğünü kaydetti. ABD'de Haziran 2025 tarihli bir Morning Consult anketi, katılımcıların %28'inin bir önceki yıla göre daha az paylaşım yaptığını gösterdi: %33 her gün içerik paylaşırken, %57 platformları her gün eğlence amaçlı kullanıyor. Fark Z kuşağında en geniş: %18 aktif paylaşımcıya karşı %74 pasif kullanıcı.

Kullanıcılar neden sustu

Çevrimiçi davranış üzerine çalışan Parisli klinik psikolog Vanessa Lalo, BBC'ye kullanıcıların internette bıraktıkları izlerin kalıcı olduğunun daha fazla farkında olduğunu, bazılarının yüzeysel buldukları ilişkileri sürdürmek ya da eleştiriye maruz kalmak istemediğini söyledi. Ancak insanlar paylaşmayı tamamen bırakmadı: farklı şeyleri farklı yerlerde paylaşıyorlar — TikTok'ta parodi ve remikslerden, reklam ve fenomen içeriğinin daha az müdahaleci olduğu WhatsApp gibi mesajlaşma uygulamalarına ve özel gruplara kadar.

Bölünen platform ekonomisi

Danışman Matt Navarra sosyal medyanın ikiye ayrıldığını söylüyor: Instagram ve TikTok eğlence ve keşif platformlarına dönüşürken, WhatsApp insanların gerçekten sosyalleştiği yer hâline geliyor. Meta artık "bağlantısız içerik önerileri için yapay zekâ sistemi" olarak adlandırdığı bir sistem kullanıyor; kullanıcılar takip etmedikleri hesaplardan içerik görüyor. İş modeli reklam olmaya devam ediyor: küresel sosyal medya reklam gelirinin 2026'da 317 milyar dolara çıkması bekleniyor (geçen yıl 277 milyar dolar). Meta'nın reklam satışlarının ilk kez Google'ı geçmesi bekleniyor. Navarra'ya göre küçük işletmeler için hâlâ fırsat var, ancak işletme sahiplerinden artık sunucu, editör ve trend avcısı olmaları da bekleniyor.