Hata Körlüğü: Geliştiriciler Yazılım Kusurlarını Neden Görmüyor

Programcı ve blog yazarı Dan Luu, "Hata körlüğü" (Bug blindness) başlıklı bir yazı yayımladı; yazıda yazılım kusurlarına çoğu insandan çok daha sık rastlamasının nedeninin sıra dışı bir kullanım biçimi değil, diğer kullanıcıların da aynı hatalara çarpıp bunları fark etmemesi olduğunu savunuyor.

Aynı hatalar, farklı algı

Luu, haftada yüzlerce ile binlerce hata gözlemlediğini ve sık sık "hiçbir şey çalışmıyor" izlenimi oluştuğunu yazıyor; bu temayı daha önce blogunda da işlemişti. Uzun süre bunun bilgisayarı kullanma alışkanlıklarıyla ilgili olduğunu düşündü, ancak sonunda insanların aynı hatalarla karşılaştığı ve bunları fark etmediği sonucuna vardı. Kalite ve hata körlüğünü iyileştirmenin programcılara yararlı olduğunu söylüyor: hatalar kendilerine gösterildiğinde, açık görüşlü kişiler birkaç hafta içinde bu hataları kendileri fark etmeye başlıyor.

Arama spam'inden ders yazılımına

Yazıda, ürünün kalitesi değişmediği hâlde algının değiştiği örnekler bir araya getiriliyor. Web araması üzerine yapılan bir çalışmada Google, Bing ve Kagi, düşük kaliteli SEO spam'i ve yer yer doğrudan dolandırıcılık siteleriyle dolu sonuçlar döndürdü; bazı okuyucular Kagi değerlendirmesine itiraz etti, ancak gönderdikleri sonuçlarda da işe yarar bir bağlantı yoktu.

Bir başka örnek Volvo forumları: güvenilirlik verileri on yılı aşkın süredir orta ile zayıf arasında seyrederken forum üyeleri araçların en güvenilirler arasında olduğunu savunuyor. En bilinen vaka, Wikipedia'nın "eğitim alanındaki en sevilmeyen — hatta nefret edilen — şirketlerinden biri" olarak tanımladığı ders yönetim yazılımı Blackboard. Fast Company'nin Aralık 2011 tarihli haberine göre Amplicate anketine katılanların %93'ü şirketten "nefret ettiğini" belirtmişti. Buna karşın Luu'nun karşılaştığı bir Blackboard çalışanı, kullanıcıların ürünü çok sevdiğine inanıyordu. Forum yazılımı Discourse'ta ise geliştiriciler, LCP gibi performans metriklerinde iyi görünmek için sayfa yüklemelerini kasten yavaşlatan kod eklemişti.

Kusurları gizleyen alışkanlıklar

Luu "alışkanlığa dönüşmüş telafileri" anlatıyor: kirli mekanik fare topunun yol açtığı düzensizliği el hareketleriyle dengelemek; Google Docs'ta hemen yazılan başlığı silen gecikme yüzünden geliştirilen belirli bir işlem sırası; Microsoft'ta oturum açma hatasını atlatmak için dizüstü bilgisayarın Wi-Fi'sini kapatmak. Ona göre bilgisayar okuryazarlığının büyük bölümü bu tür alışkanlıklardan oluşan bir kütüphane ve bu durum, geliştiricilerin kendi yazılımlarını denemesi pratiğinin değerini azaltıyor.

Neden şimdi önemli

Yazara göre kalite körlüğü yüksek ekipler, kalite sorunları yüzünden başarı şansı azalmış, hatta kalmamış ürünler yayımlıyor — üstelik projedeki herkes ürünün yüksek kaliteli olduğuna inanıyor. Kodlama ajanlarının yaygınlaşmasıyla bu daha da önemli hâle geldi: düşük kaliteli yazılım üretmek her zamankinden kolay, ancak performansı artırmak ve hata sayısını azaltmak da her zamankinden kolay — yeter ki kalitenin iyileştirilebileceği fark edilsin. Yorumlarda okuyucular Almanca "Betriebsblindheit" terimine işaret etti; ek bölümdeyse reklamcılığa dair benzer bir körlük ele alınıyor.