Flock'un 130 bin kamerası: ABD'de gözetleme ağına direniş büyüyor

Plaka okuyan kameraları Alaska dışındaki tüm eyaletlerde yolları izleyen Amerikan şirketi Flock Safety, büyüyen siyasi ve toplumsal direnişle karşı karşıya. Ülkede şirketin yaklaşık 130 bin kamerası kurulu ve ABD'deki kolluk kurumlarının yaklaşık yüzde 40'ının şirketle sözleşmesi var.

Ağustos sonunda Teksas Valisi Greg Abbott, eyaletin Flock kameralarına yönelik harcamalarını dondurdu. Günler sonra Florida Valisi Ron DeSantis, eyalet otoyollarındaki otomatik plaka tanıma sistemlerinin (ALPR) izinlerini iptal etti ve sökülmelerini emretti. Indiana, Kansas ve Tennessee'deki Cumhuriyetçi yetkililer de kamuoyunun özel hayatın gizliliği hakkına atıfla benzer kısıtlamaları destekledi.

Mahalle projesinden ülke çapında bir ağa

Flock'u 2017'de, mahallesi ardı ardına hırsızlıklara maruz kalan Atlanta'lı girişimci Garrett Langley kurdu. İki eski sınıf arkadaşıyla birlikte Android telefonlardan ve güneş panellerinden doğaçlama plaka okuyucu kameralar yapıp sokak direklerine monte etti; 2020'ye gelindiğinde kameralar kamusal yollarda görülüyordu. Şirketin değerinin sekiz milyar doları aştığı bildiriliyor; en büyük yatırımcısı girişim sermayesi şirketi Andreessen Horowitz.

Kameralar artık yalnızca plaka okumuyor: geçen araçların markasını, modelini ve rengini kaydediyor. Polis bu verileri arama emri ya da yargı onayı olmadan tutuklama için veya mahkemede delil olarak kullanabiliyor. Şirket ürünlerinin suç şebekelerini çökerttiğini, çocuk kaçırmalarını önlediğini ve kayıp kişi dosyalarını çözdüğünü söylüyor; geçen yıl Brown Üniversitesi'ndeki saldırgan Flock verileriyle izlendi.

Kamuoyu dönüyor

Bir Washington Post haberine göre Amerikalıların neredeyse yarısı otomatik plaka okuyuculara karşı. Kameralar parklarda, sokak köşelerinde ve trafik kontrol noktalarında hasar gördü, çalındı, boyandı. Georgia'da bir şerif, tahrip edilen bir Flock kamerası hakkında bilgi verene bin dolar ödül vaat eden bir video paylaşınca yorumcular onunla alay etti. Flock kameralarını haritalayan DeFlock uygulaması hareketin merkezi hâline geldi; Langley projeyi "terörist" diye niteledi, sözlerini sonradan geri aldı.

Kötüye kullanım ve hesap verebilirlik

Güvenlik güçlerinin Flock'u eski partnerlerini takip etmek ve aile üyelerini izlemek için kullandığı öne sürüldü. Teksas'ta bir şerif yardımcısı, ilaçla kürtaj yaptırdığı iddia edilen bir kadını suçlamak için 80 binden fazla kameranın veri havuzunu taradı; ICE de belediye polisleri aracılığıyla Flock verilerinden yararlandı. Langley bu kullanımlardan uzak duruyor: Politico'ya "işinin araçlar inşa etmek, sonra da kontrolü demokratik yolla seçtiklerimize bırakmak" olduğunu söyledi.

Anlaşmazlık, 11 Eylül sonrası Vatanseverlik Yasası'yla hızlanan gözetleme genişlemesini hatırlatıyor; bu paralelliği Richard Beck "Homeland" kitabında ve Shoshana Zuboff "The Age of Surveillance Capitalism" adlı çalışmasında kuruyor. Özel sermaye şirkete akmaya devam ederken ve kameralar çoğalırken, toplumun güvenlik uğruna ne kadar mahremiyetten vazgeçeceği sorusu açık kalıyor.