Nasıl var olunur: Raptitude'tan varoluşla barışma üzerine bir deneme

Kişisel gelişim blogu Raptitude'ta temmuz ayında yayımlanan bir denemede küçük bir deney öneriliyor: üç dakika boyunca iki kurala uyarak oturun — "hiçbir şey yapma" ve "halinden memnun ol" — ve bunun bitmesini ne kadar sürede istediğinizi fark edin. Yazara göre çoğu insanın bu egzersizde zorlanması, insanın şimdiki anla ilişkisi hakkında önemli bir şey söylüyor.

Deney ve ortaya çıkardığı şey

"Hiçbir şey yapmama" kuralı hareket etmemek, kıpırdanmamak, düşüncelere ya da hayallere dalmamak anlamına geliyor; nefes almak ve göz kırpmak serbest. "Halinden memnun olmak" ise hiçbir şey yapmama deneyimini tamamen kabul etmek, onu değiştirmeye çalışmamak ve sabırsızlanmamak demek. Deneme, bir şeyler yapma dürtüsünün — etrafa bakmak, bir konuşmayı zihinde tekrar etmek, parmakları oynatmak — çok güçlü olduğunu ve her şey durduğunda varoluşun neredeyse dayanılmaz hâle geldiğini anlatıyor. Yazar, "şimdiki ana ancak onu başka bir şeye dönüştürmeye çalışırken katlanabiliyorsunuz" diyor ve insanı "kendi doğal ortamına alerjik" diye tanımlıyor. Hoş deneyimler de istisna değil: bütün gün beklediğiniz dondurmayı yerken bile dikkat bir sonraki kaşığa geçmek istiyor.

Bilim ve kaçınma stratejileri

Deneme, Science dergisinde 2014'te yayımlanan bir araştırmaya atıf yapıyor: on bir çalışmada katılımcılar genellikle bir odada tek başına, yalnızca düşünerek geçirilen 6-15 dakikadan hoşlanmadı; sıradan dışsal etkinlikleri çok daha fazla sevdi ve birçoğu düşünceleriyle yalnız kalmaktansa kendilerine elektrik şoku vermeyi tercih etti. Yazı ayrıca Kuzey Amerika'da her yıl yaklaşık 100 itfaiyecinin kundakçılıktan mahkûm edildiğini aktarıyor — çoğu, hareketsizlikten bunalmış genç itfaiyeciler. Aynı kaçınmanın gündelik biçimleri arasında sonsuz kaydırma, aç olmadığı hâlde atıştırma ve zihinde dönüp duran düşünceler sayılıyor.

Bir pratik: her seferinde yarım nefes

Deneme, varoluşu çok kısa dozlarda çalışmayı öneriyor. Gözler açık ya da kapalı oturun, bedeni olabildiğince gevşetin ve uzun, kolay nefesler alın; ardından tek bir nefes alışın tüm hissine — karıncalanma, tuhaflık, kuşku, ne çıkarsa — hiçbir şeyi itmeden açık kalmayı deneyin. Kısa bir aradan sonra aynısını bir nefes verişle yapın ve zamanla ikisini birleştirin. Başlangıçta beş dakika yeterli, aralar serbest. Yazar bunu "korkmadan var olmak, birkaç saniye boyunca" diye tanımlıyor; en küçük etkili doz yarım nefes. Varoluş alerjisini yatıştırmak, sırada beklemek, belirsizlik, biraz fazla sıcaklık gibi olağan rahatsızlıkları çok daha katlanılır, kaçış odaklı alışkanlıkları ise daha az çekici kılıyor. Travma sonrası stres bozukluğu veya başka bir psikiyatrik rahatsızlığı olan okurlara, denemeden önce bir uzmana danışmaları öneriliyor.