Bir denemede 'kalınlık' kavramı yapay zeka içeriğinin neden kalıcı olmadığını anlatıyor

Experimental History'de 18 Ağustos'ta yayımlanan bir denemede yazar Adam Mastroianni, bir sanat yapıtını tekrar tekrar dönmeye değer kılan şeyin ne olduğunu yeniden soruyor ve yanıt olarak kalınlık dediği kavramı öneriyor. Ona göre büyük yapıtlar dikkate karşılık vererek açılır: onlarla ne kadar çok zaman geçirirseniz o kadar çok şey alırsınız. Zorluk, dikkatli okuyucuyu ödüllendirmenin gelişigüzel bakana itici gelmesidir.

Tek bir tablodan çıkan ders

Mastroianni yıllarca müzelere ünlü isim avı gibi baktığını, ta ki Hieronymus Bosch'un beş yüz yıllık triptiği The Garden of Earthly Delights önünde takılıp kalana kadar anlatıyor; ona göre tablo, gelecekten gelmiş gibi görünüyor. Panellerden birinde çıplak bir figürün kalçasına notalar yazılmış, bir arkadaşı da onları işaret ediyor. 2014'te Amelia Hamrick adlı bir öğrenci bu parçayı nota dökümüne çevirip kaydetti ve dünya çapında ilgi gördü. Mastroianni sonradan ortaçağ müziği uzmanı Ian Pittman'ın yazılarına rastlıyor: Hamrick ilk değil, ayrıca bu notasyon gerçek müzik değil — anahtar işareti yok, notalar rastgele aralıklarla dizilmiş ve bir portede çizgi sayısı farklı. Bunu tutarlı bir şarkıya dönüştürmek, orada olmayanı uydurmak anlamına geliyor; Mastroianni bunu, bir dil modeli yaptığında halüsinasyon diye adlandırdığımız şey olarak niteliyor. Bosch'ta çalınması imkânsız notasyon gizli bir sürpriz değil, dünyevi müziğe karşı bir uyarı.

Kalınlığın dört bileşeni

Deneme dört etken sıralıyor. Birincisi, gidilmeyen yollar: kalın sanat, denenip bırakılan yaklaşımların izini taşır; Hokusai'nin aynı fikrin 33, 44, 46 ve 72 yaşında yaptığı dört versiyonu gibi. İkincisi, dışarıda bırakılan malzeme: Betty Crocker pasta karışımına bilinçli olarak yumurta tozu koymaz, çünkü insanların kendilerini pişiriyormuş gibi hissetmesi gerekir; kalın sanat da izleyicinin getireceği şeye yer bırakır. Üçüncüsü, nedenler: Hamlet'te kulaklar durmadan yinelenir ve bu derinlik, onu adlandırmayan okurlar tarafından bile hissedilir. Dördüncüsü, kan bedeli: bir ömrün işe harcanmasının görünür maliyeti; Met Cloisters'daki oymalı sunaklar ya da hile olmayan ve göstericinin ömrünü kısaltan Penn ve Teller'ın ateş yutması gibi.

Kalınlığın tersi

Yazının ikinci yarısı slop'a ayrılıyor. Bisiklet tamircileri bisiklet biçimli nesneler diye şaka yapar; Mastroianni bu kategoriyi film, kitap ve düşünce biçimli nesnelere genişletiyor. Slop'un sırrı yoktur ve incelemede buharlaşır; bu yüzden anlık değerlendirmede insanların yapay zekâ görsellerini seçtiğini gösteren araştırmalara şaşırmıyor: gerçek soru, onlarca yıl sonra neyin hâlâ izleneceği. Uzun ömür eski kitapları neden okuduğumuzu açıklıyor: Tunç Çağı birasını artık mayalamıyoruz ama hikâyelerini hâlâ anlatıyoruz. Yazısını otomatikleştirmeyi öneren girişimler ise daha sert yanıt alıyor: fikirler kelimelerden önce hazır olmaz, kalınlaştırılmaları gerekir.