Hâkim: Trump yönetiminin Anthropic'i kara listeye alması hukuka aykırıydı

Kaliforniya'daki federal bir hâkim, Trump yönetiminin yapay zekâ şirketi Anthropic'i ulusal güvenlik ve tedarik zinciri riski olarak kara listeye almasının hukuka aykırı olduğuna hükmetti. 27 Ağustos'ta verilen karar, ordunun ticari yapay zekâ modellerini nasıl kullanabileceğine dair anlaşmazlıkta Pentagon için ağır bir hukuki yenilgi anlamına geliyor.

Karar

ABD Bölge Hâkimi Rita Lin, yönetimin uygulamalarının Birinci Değişikliği ihlal eden "hukuka aykırı misilleme" olduğunu ve Anthropic'in Beşinci Değişiklik kapsamındaki adil yargılanma hakkının çiğnendiğini tespit etti. 59 sayfalık kararda şöyle yazdı: "Ulusal güvenliğe boş yere atıf yapmak, hükümet eleştirmenlerini cezalandırmak ve onlardan intikam almak için açık çek değildir." Ayrıca, "Savaş Bakanlığı'nın dilediği yapay zekâ tedarikçisini seçmekte serbest olduğu tartışmasız olsa da deliller, Anthropic'e uygulanan geniş tedbirlerin hukuka aykırı ve dayanaksız olduğunu göstermektedir" dedi. Mahkeme ayrıca Savunma Bakanlığı'nın İdari Usul Yasası'nı ihlal ettiğine hükmederek, diğer Pentagon yüklenicilerinin Anthropic ile çalışmasını yasaklayan direktifi resmen iptal etti. Lin, Pentagon'un şirketle sınıflandırmadan sonra da çalışmayı sürdürdüğünü belirtti ve bunun "Anthropic'in yazılımını ulusal güvenliğe zarar vermek için bozacak bir sabotajcı olduğuna dair gerçek bir korkuyla bağdaşmadığını" yazdı.

Uyuşmazlığın arka planı

Çatışma, bu yıl Anthropic ile Pentagon arasında şirketin modellerinin askerî kullanımı konusunda anlaşmazlık çıkmasıyla tırmandı. Savunma Bakanlığı "tüm yasal amaçlar" için, en hassas askerî ve istihbarat uygulamaları dâhil erişim istedi; Anthropic ise iki alanın yasak kalmasında ısrar etti: Amerikalıların kitlesel gözetlenmesi ve tamamen otonom silahlar. Bu kilitlenme tedarik zinciri riski sınıflandırmasına yol açtı ve şirket Mart ayında, yönetim yetkililerinin direktiflerinin ve kamuoyu önündeki eleştirilerinin ifade özgürlüğü ile adil yargılanma haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle hükümete dava açtı. Hâkim Lin sınıflandırmayı daha Mart ayında askıya almıştı.

Tepkiler ve sonraki adımlar

Anthropic kararı memnuniyetle karşıladı: "Mahkemenin bu tedarik zinciri riski sınıflandırmasının hukuka aykırı olduğu yönündeki kararını memnuniyetle karşılıyoruz" diyen bir şirket sözcüsü, yapay zekâyı ulusal güvenlik için kullanmak üzere hükümetle verimli çalışmaya odaklandıklarını ekledi. Pentagon yorum talebine hemen yanıt vermedi. Hükümetin karara itiraz etmesi bekleniyor; Anthropic'in Pentagon'un farklı bir kararına ilişkin ikinci davası ise Columbia Bölgesi Temyiz Mahkemesi'nde sürüyor.

"Tedarik zinciri riski" etiketi geçmişte Çin, İran, Kuzey Kore ve Rusya gibi yabancı rakiplerle bağlantılı kurumlara uygulanmıştı; bu da etiketin önde gelen bir Amerikan yapay zekâ geliştiricisine karşı kullanılmasını sıra dışı kılıyor.