Analist: plaka okuma kayıtlarında geçmiş arama için mahkeme kararı şart

Kriminal analiz uzmanı ve danışman Andrew Wheeler, 12 Ağustos 2026'da yayımladığı yazıda otomatik plaka okuma (ALPR) verilerinde geçmişe dönük arama için mahkeme kararı gerektiğini savundu. Emniyet birimleriyle çalışan Wheeler, Schmidt v. City of Norfolk davasında Institute for Justice adına bilirkişi olarak yer aldı. Ona göre soru, bu tür aramaların bir gün yargı onayı gerektirip gerektirmeyeceği değil, bunun ne zaman olacağı.

İçtihat tek yönü gösteriyor

Wheeler argümanını ABD içtihatına dayandırıyor. Carpenter v. United States davasında Yüksek Mahkeme, mobil operatörlerin tuttuğu konum verileri için mahkeme kararı şartı getirdi; çünkü kapsamlı konum verisi kişinin tüm hareketlerini ortaya koyuyor. Chatrie davası benzer mantığı geofence kararlarına, Beautiful Struggle v. Baltimore ise geçmişe dönük hava gözetleme görüntülerine uyguladı. Wheeler'a göre ALPR kameraları bir gün her kavşağı kaplarsa veriler aynı gizlilik kaygılarını doğuracak ve mahkemeler karar şartı getirecek.

Anlık uyarılar ve geçmiş aramalar

Yazı, gerçek zamanlı işleyiş (çalıntı plakanın devriye aracına sinyal vermesi) ile XYZ1000 plakasının son 30 günde nerede olduğu gibi geriye dönük sorgular arasına kesin bir çizgi çekiyor. İkincisi kişinin güzergâhını, sık ziyaret ettiği yerleri ve fiilen nerede uyuduğunu yeniden kurabiliyor. Wheeler, örneğin bir soygunun ardından birkaç saatlik önbelleğe alınmış veriyle arama yapılmasını ivedi durumlarda makul buluyor; New Hampshire'ın üç dakikalık saklama süresini ise çok kısa buluyor. Norfolk davasının görüldüğü Virginia eyalet çapında 21 günlük standart belirledi; diğer eyaletler yaklaşık 30 gün öngörüyor ya da kararı birimlere bırakıyor.

Veri silmek kötüye kullanımı durdurmuyor

Wheeler'a göre saklama süresi kuralları kötüye kullanımı önlemek için sunuluyor, ama bunu başaramıyor: belgelenmiş vakalarda memurlar aynı plakayı yüzlerce kez sorgulamış; 20 günde bir silinen bir veri bunu engelleyemiyor, çünkü sorgu üç haftada bir yinelenebilir. Silme aynı zamanda meşru çalışmayı da zedeliyor: cinayet soruşturmaları sıklıkla 30 günden uzun sürüyor ve savunma tarafı beraat ettirici kontroller için verilere ihtiyaç duyuyor. Norfolk davasında arama gerekçesi olarak bazen protest yazılmış, Raleigh polisi ilk denetimini ancak gazeteci Tyler Dukes sonuçları istedikten sonra yapmıştı.

Akılcı düzenleme nasıl olur

Önerisi şu: geçmişe dönük aramalar için mahkeme kararını zorunlu kılan eyalet yasaları; işten çıkarma ve sisteme kalıcı erişim yasağı gibi net yaptırımlar (New York'ta ceza geçmişi veri tabanlarında uygulandığı gibi); aynı plakanın ya da kameranın iki günde iki kez sorgulanması halinde otomatik işaretleme; ve denetimin tedarikçilere ya da birimlerin kendisine değil, eyalet başsavcılığına veya bir ceza adaleti kurumuna verilmesi. ALPR kamerası 3.000 doların oldukça altında ve büyük olasılıkla kendini amorti ediyor; dolayısıyla karar şartı polislik için bir engel değil, makul bir denge, diye bitiriyor.