JavaScript'in orta yaş krizi: 30 yıllık dil kendi ekosisteminde geriliyor

Otuz yıl sonra JavaScript her zamankinden daha yaygın; ancak yazılım mühendisi Maroun Baydoun'a göre kendi ekosisteminde hiç bu kadar belirsiz görünmemişti. 22 Eylül 2026'da yayımladığı "The JavaScript midlife crisis" yazısında, her yerde olan ama etrafındaki araçlar giderek başka bir dilde yazılan bir dili anlatıyor. Yazı, LinkedIn'de paylaştığı yarı şaka bir tespitle başlıyor: JavaScript derleme araçlarının hepsi en az JavaScript kullanan olmak için yarışıyor.

Ölmeyen dil

On günde yazıldığı söylenen JavaScript tarayıcıdan kaçtı; telefonlara, konsollara ve buzdolaplarına ulaştı. Tepki öngörülebilirdi: kim sağduyuyla sunucularını ve araçlarını JavaScript ile yazardı? Çok, çok kişi.

Yerine geçme girişimleri erken başladı: Microsoft'un VBScript ve JScript'i, Macromedia ve Adobe'nin Flash ile ActionScript'i, Google'ın sonradan Flutter'a devrettiği Dart'ı. Başkaları dili dışarıdan yamaladı: jQuery tarayıcıları neredeyse konuşmayan bir platformu birleştirdi, Lodash dizi ve nesne boşluklarını doldurdu, Moment.js tarihleri üstlendi. Dil ECMAScript sürümleri ve TC39 önerileriyle ilerledi; ardından gelen TypeScript ise başarılı oldu çünkü JavaScript'in gitmediği gerçeğini kabul etti.

Elden verdiğimiz avantaj

Node.js; linter, bundler, biçimlendirici ve test araçlarından oluşan bir neslin, işledikleri kodla aynı dili konuşmasını sağladı. Bir şey bozulduğunda sıradan bir JavaScript geliştiricisi kaynağı okuyabiliyor, hatayı anlayabiliyor ve belki düzeltebiliyordu. Bu aşinalık tarayıcıdan sunucuya taşındı ve full-stack mühendisini doğurdu.

Milisaniyelerin peşinde

Rust, Go ve Zig bu araç zincirinin büyüyen bölümlerini devralıyor; nedeni açık: hızlılar — o kadar ki, JavaScript Rust ile derleniyor ve çoğunlukla C++ ile yazılmış bir motorda çalışıyor.

Ödünç verilen şey ise kıyaslamalarda görünmüyor. Rust ile yeniden yazılan bir bundler hızlanır, ama onu sürdürebilecek geliştirici havuzu küçülür; iç işleyiş kara kutuya dönüşür ve kaynak açık kalsa da katkı kapısı daralır. "Rust ile yazılmış" bir uygulama detayı değil, bir özellik gibi görünmeye başlıyor.

Bilinmeyen varış noktası

Baydoun derlenen dilleri yanlış araç olarak görmüyor; çoğu zaman tam da doğru araç olduklarını yazıyor. Kapanış imgesi bir demiryolu: zamanını almayı seven bir buharlı trene giderek daha hızlı raylar döşüyoruz. Her adım tek başına mantıklı; hepsi birlikte ise yanıtı açık bırakılan bir soruyu doğuruyor — bu nereye kadar sürer ve web'i sıfırdan kurmak ne zaman daha akıllıca görünmeye başlar?