HERMES: dijital kısa dalga radyo dünyanın en ücra noktalarını bağlıyor

Veri için kısa dalga

Kısa dalga radyo, yeryüzündeki bir noktayı neredeyse her yere asgari altyapıyla bağlayabiliyor; ancak sıradan donanımda dijital veri hızları genellikle saniyede birkaç yüz bit düzeyinde kalıyor. Philadelphia merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş Rhizomatica ve kurucusu Peter Bloom yıllardır bu fark üzerinde çalışıyor. Kuruluş, HERMES (High-frequency Emergency and Rural Multimedia Exchange System) adlı dijital kısa dalga radyo setini açık kaynak olarak yayımladı.

Set, tıpkı dijital modemı Mercury gibi, 3 ila 30 megahertz arasındaki yüksek frekans (HF) bandında çalışıyor. Rhizomatica ekibi Bangladeş, Brezilya ve Ekvador gibi ülkelerdeki uzak bölgelere giderek yerel halkın dünyanın geri kalanıyla bağlantı kurmasına HERMES ile yardımcı oluyor. Bloom projeyi IEEE Spectrum'a verdiği ve derginin Ekim 2026 sayısında yayımlanan söyleşide anlattı.

Uydu yerine iyonosfer

Bloom, "İyonosferi uydumuz — ya da aynamız — olarak kullanıyoruz; bu da bilgiyi, sesi ve veriyi çok uzun mesafelere taşımamıza yardımcı oluyor" diyor. İstasyonlar küçük, yaklaşık 20 watt çıkış gücüne sahip ve iki radyo arasında 400-600 kilometrelik bağlantıyı oldukça güvenilir biçimde sağlıyor. Hedef, ulaşılması zor ve karasal altyapı kurmanın kolay olmadığı yerler.

HERMES bir yazılım yığını: HF üzerinden veri göndermek için birlikte çalışan bir dizi program. Hemen her dosya gönderilebiliyor; fotoğraf, e-posta ya da sesli not fark etmiyor, hepsi dosya olarak iletilmekte. Bloom bunu kısa dalga üzerinden bir veri hattı olarak tanımlıyor.

Dosya neden sesten önemli

Bloom'a göre asıl değer, sesle aktarılması zahmetli olan bilgide. Acil durumlarda insanlar nerede olduklarını bildirmek için HF üzerinden enlem ve boylam gönderiyor. Yük listeleri, parça listeleri ve teletıp talepleri — elimizde şu var, şuna ihtiyacımız var — dosya olarak göndermek havadan okumaktan çok daha kolay. Aynısı fotoğraflar için de geçerli: yasa dışı kesim kanıtı, nehirde günler harcanarak elden teslim edilmek yerine HF ile gönderilebiliyor.

Şifreleme sistemde hazır geliyor ancak isteğe bağlı: operatör açıp kapatabiliyor. Bloom, amatör telsizciliğe ilişkin kuralların ülkeden ülkeye değiştiğini, Rhizomatica'nın bazı ortaklarının ise bilginin kolayca yakalanıp kendilerine karşı kullanılmasını istemedikleri hassas bölgelerde çalıştığını belirtiyor.

Bengal Körfezi'nde kurtarma

En somut sonuç Bangladeş'teki küçük ölçekli balıkçılarla yürütülen pilot projeden geliyor. On ya da on bir tekneye HERMES sistemi kuruldu. Kurulumdan kısa süre sonra teknelerden biri Bengal Körfezi'nde, kıyıdan 100-200 kilometre açıkta mekanik arıza yaşadı. Mürettebat GPS konumunu ve SOS sinyalini göndererek hem ekibin hem de teknenin kurtarılmasını koordine etti. Bloom bunu HERMES'in iş başında olduğu bir an olarak niteliyor.