Tarihçi: LLM'ler alkimyasal bilgiyi izliyor ve 17. yüzyıl mektuplarını çözüyor

Bilim tarihçisi Benjamin Breen, Res Obscura blogunda frontier modellerin artık belgeleri yazıya dökmekle kalmayıp tarihsel problemlerin çözümünde gerçekten işe yaradığını savundu. Breen'e göre AI laboratuvarları ve fon kuruluşları bu tür çalışmaları finanse etmeli.

Yazı, GPT-6 Sol ve Opus 5.5'in eşzamanlı sürümlerinin ardından kaleme alındı. Breen'e göre tarihçi gruplarını frontier modellerle eşleştirmek tarihsel bilgide pek çok ilerleme üretir; bu, geçen yıl mümkün değildi.

Bir tarih problemini modele uygun kılan nedir

Breen koşulları sıralıyor: veriler erişilebilir olmalı, görev modellerin "sivri" güçlerine uygun düşmeli ve çözüm açıkça kanıtlanabilir ya da çürütülebilir olmalı. Bu yüzden akıl yürütme modelleri matematikte ilerledi, beşeri bilimlerde ilerlemedi; tarihte uygun açık problem sayısı da az: kriptografi, metinlerin çeviriler arasında izlenmesi ve bulguların bağlanması.

Modeller ne üzerinde çalıştı

Kriptolog Frode Weierud'a göre GPT-6 Astra, 1941 tarihli bir Alman ordusu Enigma mesajını kırdı. Asıl atılım şifre kırma değil, "mevcut bilginin tüm kapsamını fark etmek" oldu: model, Alman Bundesarchiv'de yeni dijitalleştirilen mesaj koleksiyonlarına dair bir nota ulaşmış görünüyor.

GPT-6 Astra ayrıca John Dee'nin Edward Kelley ile birlikte "melek dili" denen dille yazdığı şifreli "sırlar kitabı" Liber Loagaeth'i inceledi. Modelin sonucu: kitap hiç şifreli değil, neredeyse tamamen anlamsız hecelerden oluşuyor; yalnızca bir bölüm anlam taşıyor - melek varlığı Bornogo'ya bir gönderme.

En sağlam sonuç Hartlib evrakından geldi. Opus 5.5, Samuel Hartlib'in arşivinden 5.000'den fazla kaynak dosyası indirdi ve kimliği belirsiz kaynakları Google Books üzerinden karşılaştırdı. Model, Isaac Newton ile Hartlib'in aynı alkimyasal madde - Macar vitriolü - için farklı anagramlar kullandığını buldu. Breen bu örtüşmeyi, Newton'un yararlandığı metnin Hartlib'in el yazması olduğuna dair ikna edici kanıt sayıyor.

Bilinen sonuçlar ve sırada ne var

Her şey yeni değil. Opus 5.5, İmparator Charles V'in gizli şifresiyle yazılmış iki İspanyolca mektubu kısmen çözdü; ancak ikisi de daha önce çözülmüştü - biri 1530'larda, diğeri 1916'da. Breen için bu bir test vakası: model okumasını 1916'daki metinle doğrulayabildi.

Breen'e göre sıradaki adım araştırmacıların kişisel kotalarını harcadığı dağınık denemeler olmamalı. Üç şey öneriyor: erişilemeyen el yazmalarının dijitalleştirilip serbestçe açılması, çünkü darboğaz belgelere erişim; tarihçilere ücretsiz API ve hesaplama gücü; ve tarihçilerin "milenyum problemleri" listesini oluşturması.