Çok daha fazla matematikçiye ihtiyacımız olacak: Terence Tao'nun blogunda Amit Sahai'nin konuk yazısı

24 Eylül 2026'da Terence Tao'nun "What's new" blogunda UCLA profesörü ve kriptografi araştırmacısı Amit Sahai'nin "We're gonna need a lot more mathematicians" başlıklı konuk yazısı yayımlandı. Editör notuna göre metin başka bir dosya biçiminden yapay zekâ yardımıyla dönüştürüldü; Sahai de taslağa "GPT 6 Astra"nın yardım ettiğini yazıyor.

Sahai, lisans yıllarından bir anıyla başlıyor: bazı öğrenciler, en güçlü öğrencilerin yeni matematik kavramlarını kavrama hızını kendileri için fazla yüksek buluyordu. Neredeyse hepsi araştırma matematikçiliğinden vazgeçti.

Yapay zekânın hızı ve alçakgönüllülük zamanı

Çalıştığı yapay zekâ sistemleri, yazdığına göre, hâlihazırda güzel yeni fikirler üretiyor. Makineler daha hızlı ilerlediği için araştırmayı bırakmak "insanlığa karşı sorumluluğumuzdan derin bir vazgeçiş" olurdu.

"Konuşlandırılabilir entelektüel rezerv"

Önerisi şu: sürdürülebilir destekli çok sayıda araştırma grubu, her biri bir dönem ya da bir yıl boyunca bir yapay zekâ sisteminin ürettiği olağanüstü fikir kümesini anlamaya çalışsın. Sahai'ye göre bu, önümüzdeki yılların en önemli matematik işlerinden biri olacak ve dünya çapında matematiksel donanımlı araştırmacı sayısında ciddi artış gerektirecek: insanlığın başvurabileceği "konuşlandırılabilir bir entelektüel rezerv".

Yazının merkezindeki düşünce deneyi, gelecekteki bir yapay zekânın tasarladığı bir teravatlık nükleer füzyon santrali. Sahai'ye göre inşayı onaylamadan önce insan toplulukları tasarımın neden işlediğini ve güvenliğini neyin haklı çıkardığını anlamalıdır; tasarımı heyecan verici kılan yenilik, güvenin benzer santrallerin onlarca yıllık deneyiminden devralınmasını olanaksız kılar. Bir teorem yalnızca bir model içinde var olur: garantiyi anlamak, modeli ve belirsizliklerini anlamayı gerektirir. Kararı yapay zekâ tek başına verirse, kararlar hiçbir insan topluluğunun anlamadığı gerekçelere dayanır.

Tepkiler: işler ve somut bir eylem planı talebi

Yazı 44 yorum ve 25 beğeni aldı. En çok desteklenen yorum (84 oy) yazıyı "kadrolu bir akademisyenden, somut öneri içermeyen bir başka monolog" diye niteledi. İkinci sıradaki yorum (71 oy) matematikçiler için daha fazla kalıcı işin nasıl yaratılacağını ve kadro alımlarının "daha az seçici" olup olamayacağını sordu. Bir yorumcu (15 oy) akademik kariyerin artık çoğu kişi için değmediğini yazdı.

Sahai yorumlarda bizzat yanıt verdi: Simons Foundation'ın bir çalışmasının ortak düzenleyicisi ve yakında "çok sayıda somut eylem maddesi" içeren bir raporun yayımlanacağını söylüyor. İnsanlık için bir "yol ayrımı" anı tanımlıyor: ya anlama emeğinin giderek daha fazlasını makinelere bırakacağız ya da makinelerin düşünmesini insanın kendi anlayışını derinleştiren bir armağan olarak göreceğiz. Başka yorumcular asıl acil ihtiyacın bir eylem planı olduğunu belirtti: üniversiteler, araştırma kurumları ve hükümetler için somut adımlar.