Elektrik kesintisinde bilgisayarın fişini çekmek neden önemli

Elektrik kesintileri genelde önceden haber vermez. Işıklar söndüğünde çoğu insan prize takılı kalan cihazları değil, el fenerini arar. Oysa elektrik geri geldiğinde prize bağlı duran masaüstü bilgisayar zarar görebilir.

Makinenin kendi kendine kapanmış olması da yeterli değil: bilgisayar, kapalıyken de binanın elektrik tesisatına fiziksel olarak bağlı kalır ve hasar bu bağlantı üzerinden gelir. Anakart, RAM ve SSD özellikle hassastır; devreleri beklenmedik voltaj dalgalanmalarına dayanmaz.

Bilgisayarı kapatmak yetmez

Elektrik, şebeke aşırı yüklenmesi, arıza ya da sigortanın atması yüzünden aniden kesildiğinde voltaj sessizce durmaz: kesintiden önceki ve sonraki saniyelerde keskin biçimde dalgalanır. Elektrik geri geldiğinde gelen dalga genellikle kesintinin kendisinden daha çok zarar verir. ABD'de ev tesisatları 120 voltla çalışır ve bu seviyenin üzerindeki ılımlı bir sıçrama bile hassas bileşenleri kalıcı olarak bozabilir.

Ani kapanmanın verdiği zarar

En yaygın neden, yıldırım veya yakındaki enerji hatlarındaki hasardan kaynaklanan ani akım sıçramalarıdır; eve isabet etmeyen bir yıldırım bile trafodan geçip evin tesisatına ulaşabilir. Elektrik kesildiğinde bilgisayar çalışıyorsa, o sırada yazılan dosyalar bozulabilir ve güncelleme sırasındaki bir kesinti sistemi kullanılamaz hale getirebilir. Sabit diskli (HDD) bilgisayarlarda ani kapanma okuma kafalarına da zarar verebilir.

Bilgisayarı nasıl korursunuz

Şiddetli hava koşulları bekleniyorsa sistemi kapatın ve fişi prizden çekin; elektrik zaten kesilmişse de fişi çekmek faydalıdır. Aynısını, fırtınalarda en sık bozulan cihazlardan olan yönlendirici için de yapın; televizyon gibi pahalı cihazları da çekin.

Masaüstünde güç kaynağını kapatmak sisteme akım girmesini engeller, ancak yıldırım düşmesine karşı koruma sağlamaz. Kaliteli bir akım korumalı priz daha iyidir: sıçramaları donanıma ulaşmadan emer. Daha iyisi bataryalı kesintisiz güç kaynağıdır (UPS): cihazları saatlerce çalıştırmaz ama kısa kesintileri atlatır ve çalışmanızı kaydedip sistemi düzgün kapatmaya zaman tanır. Evin tamamı için elektrikçi, parafudru doğrudan elektrik panosuna kurabilir.

Elektrik geri geldiğinde her şeyi hemen takmayın; birkaç dakika bekleyin, sonra önce akım korumalı prizi, ardından bilgisayarı ve çevre birimlerini bağlayın. Fişi çekmek saniyeler sürer ve akım korumalı priz veya UPS ile birlikte donanım hasarı ve veri kaybı riskini belirgin şekilde azaltır.