Zuckerberg'in muhbirlere karşı savaşı büyüyor

Bir anı kitabı, bir sözleşme ve 11 milyon dolarlık ceza

Facebook'un uluslararası ilişkiler ekibinin eski başkanı Sarah Wynn-Williams, şirketin içinde tanık olduklarını anlattığı „Careless People“ adlı anı kitabını yayımladı. Cory Doctorow'un Pluralistic bülteninde aktardığına göre kitap, kurumsal suistimalleri — Doctorow'a göre Facebook'un Myanmar'daki soykırımı bilerek teşvik etmesi dahil — ve Sheryl Sandberg ile Mark Zuckerberg gibi yöneticilerin kişisel davranışlarını belgeliyor.

İş sözleşmesi onu üç maddeyle susmaya bağlıyordu: gizlilik, şirketi kötülememe ve onu mahkemelerden uzak tutan bağlayıcı tahkim. Kitap yayımlandıktan sonra Meta'nın hakemi — şirketin para ödediği bir avukat, gerçek bir hâkim değil — ona kitabı hiç tanıtmamasını, hatta hakkında konuşmamasını emretti ve Meta'ya her eleştiri için 50.000 dolar, kısa sürede 11.000.000 doları aşan bir toplam ödül verdi. Doctorow'a göre bu tutar, Wynn-Williams ile Financial Times muhabiri eşinin varlıklarını ve yaşam boyu kazanç potansiyelini fazlasıyla aşıyor.

Sahnede ve kitapçıda suskunluk

Kurallara titizlikle uydu. Londra'da Doctorow'un „Enshittification“ kitabının tanıtımında, Meta konusu açıldığında susuyor ve yüzü ifadesizleşiyordu; etkinlikten sonra kitap imzalamadı ve satmadı. British Book Awards'ta kazandığında konuşma yapmadı ve kitabının kapağı ekranda bulanıklaştırıldı; konuşmayı ödülü paylaştığı, hayatını kaybetmiş Virginia Giuffre adına yaptı.

Hay Festivali'nde, kitabı dışında bir konuda Tim Wu ve Carole Cadwalladr ile sahneye çıkacağı duyurulunca Meta, festivale ve Wynn-Williams'a hukuki tehdit göndererek herhangi bir kamusal konuşmanın hakem kararını ihlal edeceğini öne sürdü. O da bir saat boyunca tam bir sessizlik içinde durdu, diğer ikisi tartışmayı sürdürdü; „Careless People“ da festivale geldiği günlerde festival kitapçısından çekildi. Ardından Meta, bu sessiz ve hareketsiz sahne duruşunun da yeni bir ihlal olduğunu ve ek tazminat isteyeceğini bildirdi.

Bu onu harekete geçirdi: sözleşmenin iptali için dava açtı ve avukatları, uyum sağlamak için ne kadar ileri gittiğini anlatan 285 sayfalık bir beyan dahil dava belgelerini yayımladı.

Meta neden tırmandırmaya devam ediyor?

Akla gelen ilk itiraz Streisand etkisi: her yeni tehdit, New York Times'ın bir numaralı çok satanı olan kitabın daha fazla kopyasını satıyor. Doctorow, şirketin bunun farkında olduğunu ve bu bedeli ödemeye değer bulduğunu savunuyor. Üç neden öne sürüyor: Meta, Wynn-Williams ayrıldıktan sonra daha kötü şeyler yaptı; yapay zekâya yapılan dev yatırım karşılığını vermeyince binlerce çalışanı işten çıkarıyor; bir tanınmış muhbiri yok etmek, binlerce eski çalışanı daha ağır suçlar hakkında susmaya zorluyor.

Doctorow olayı daha eski bir hikâyeyle çerçeveliyor: Aleksandr Lukaşenko döneminde Belaruslu aktivistler bir meydanda dondurma yiyerek flash mob düzenledi ve dövülüp götürüldüler. En zararsız eylemlerin bile cezalandırılmasının amacı, ona göre hiç kimsenin güvende olmadığı mesajıdır. Lukaşenko soytarı gibi görünmeye razıydı; Doctorow'a göre Zuckerberg ise alıngan bir zorba gibi görünmeye razı, yeter ki susturmak istediği kişiler ona karşı çıkmaktan korksun.