GPT-6 Astra Birinci Dünya müharibəsinin Alman radio şifrəsini açdı

27 noyabr 1918-ci ildə göndərilən Alman radio mesajı — Birinci Dünya müharibəsindən qalan və hər deşifrə cəhdinə müqavimət göstərən ondan çox mesajdan biri — oxunub; bunu ən azı 17 sentyabrda dərc olunan və işi GPT-6 Astra adlı süni intellekt modelinə aid edən Substack yazısı iddia edir. Mesaj Alman elmi bloq portalı Scienceblogs.de-nin tərtib etdiyi 50 məşhur açılmamış şifrə siyahısına daxil olan ADFGVX üsulu ilə şifrələnmiş Alman hərbi siqnalları toplusuna aiddir.

Sındırılmayan şifrə

ADFGVX hərfləri və rəqəmləri 6×6 ölçülü cədvəllə kodlayır; cədvəlin sətir və sütun başlıqları A, D, F, G, V və X olmaqla altı simvoldan ibarətdir. Hər xana iki simvolluq cütə uyğun gəlir: məsələn, "HOUSE" açar sözü ilə AA cütü H, AD cütü O, DA cütü B deməkdir; beləliklə "PRINZ" sözü FX GD DX FV VD formasına düşür. Başqa açar söz tamamilə fərqli cədvəl yaradır.

Alman operatorları bu cür açar sözlərin sənədləşdirilmiş siyahısından istifadə edirdilər və onların yüzlərlə mesajı artıq oxunub, o cümlədən şifrə sındırma mütəxəssisi Corc Lasrinin işləri sayəsində. Bəziləri isə oxunmamış qaldı. Mənbədə 217-ci səhifədə verilən həmin 27 noyabr mesajı da onların sırasında idi.

Astra nə istehsal etdi

Yazıya görə, model açar qismində J. Rayvs Çayldzın "The History and Principles of German Military Ciphers, 1914–1918" kitabının 214–215-ci səhifələrində təsvir olunan "TRUPPENVERSCHIEBUNG" sözünü istifadə edib. Deşifrə yalnız cədvəllə bitmir: açar sözün hərfləri əvvəlcə əlifba sırası ilə düzülür, sonra söz üfüqi yazılır və onun altına 170 şifrə simvolu 19-luq sətirlərlə yerləşdirilir — səkkiz tam sətir və 18 simvolluq bir sətir; bu da doqquz simvolluq 18 sütun və G-nin altındakı səkkiz simvolluq tək sütunu verir. T əlifbada 16-cı hərf olduğundan ondan əvvəl 14 doqquz-simvolluq sütun və səkkiz simvolluq G sütunu durur: 9×14 + 1×8 = 134, yəni T 135-ci simvola — A-ya uyğun gəlir. R-dən əvvəl 107 simvol var, 108-ci simvol isə V-dir. AV cütü EIN sözünün ilk hərfi olan E-ni verir.

Açılmış mətn "EIN ENGLISCHER KREUZER EINLIEG X SEWASTOPOL X S4STEN X EIN GESCHWADER DER X ALLIIERTEN FOLGT 26STEN X" şəklindədir və yazı bunu ingilis dilinə "AN ENGLISH CRUISER ARRIVED AT SEVASTOPOL ON THE ?4TH AN ALLIED SQUADRON FOLLOWS ON THE 26TH" kimi çatdırır.

Tarixi yoxlama

Astranın mesajın niyə oxunmadığına dair izahı belədir: "TRUPPENVERSCHIEBUNG" açar kimi yalnız 9 dekabr 1918-ci ildən istifadəyə girib — yəni 27 noyabr göndərilmə tarixindən sonra; yazı bu uyğunsuzluğu izahsız adlandırır. Oxumanı yoxlamaq üçün müəllif tarixi qeydlərə baxıb və Britaniya kreyseri HMS Canterbury-nin öz orijinal jurnallarına görə 24 noyabr 1918-ci ildə Sevastopola çatdığını, 26 noyabrda isə müttəfiq eskadranın ardınca gəldiyini tapıb.

Yazı nəticəni modelin imkanlarının təvazökar göstəricisi kimi təqdim edir və müəllifin mesajın əvvəllər açıldığına dair məlumatı olmadığını bildirir. İddia olunan həll tarixçilər və ya digər şifrə analitikləri tərəfindən təsdiqlənməyib.