Aİ-nin yeni qablaşdırma qaydaları istehsalçıları və mikro sahibkarları sıxır

Avropa İttifaqının Qablaşdırma və Qablaşdırma Tullantıları Reqlamenti (PPWR), əsasən, 2026-cı il avqustun 12-dən tətbiq olunur və açıq mənbəli aparat istehsalçıları, müstəqil dizaynerlər və mikro sahibkarlar üçün ağır maneəyə çevrilib. Problemi açıq mənbəli aparat və DIY elektronika marketpleysi Lectronz-un təsisçisi Alain Pannetrat təsvir edir.

Yaxşı ideya, pis icra

İstehsalçının genişləndirilmiş məsuliyyəti (EPR) sxemləri Aİ-də illərdir mövcuddur: qablaşdırmanı bazara çıxaran şirkətlər onun toplanması və təkrar emalının maliyyələşdirilməsində iştirak edir. Lakin yeni reqlament vahid Avropa sistemi yaratmaq əvəzinə milli sistemləri saxlayır. Bir neçə ölkəyə satış edən satıcı qablaşdırmasının tullantıya çevrildiyi hər ölkədə ayrıca qeydiyyatdan keçməli və öhdəliklərini yerinə yetirməlidir.

25 avroluq lövhə və dörd ölkə

Müəllif 25 avroya açıq mənbəli sensor lövhəsi satan yunan mühəndisi nümunə göstərir: ilk ildə beş ədəd Almaniyaya, iki Fransaya, iki Avstriyaya və bir Belçikaya. Hər satışın qablaşdırması təqribən 50 qramdır. Mühəndis beləliklə dörd ölkədə qablaşdırma tullantısı istehsalçısına çevrilir.

Uyğunluq xərcləri sürətlə yığılır. Fransada qeydiyyat haqqı ildə təqribən 110 avro, səlahiyyətli nümayəndə üçün isə 190-300 avro. Belçika 50-100 avro inzibati haqq və nümayəndə üçün təqribən 250-450 avro tutur. Almaniyada qeydiyyat pulsuzdur, amma sxemdə iştirak ildə təqribən 10 avrodan başlayır, nümayəndə isə təqribən 190 avroya başa gəlir. Avstriya təqribən 250 avro haqq və nümayəndə üçün təqribən 100 avro tələb edir. Bu dörd ölkə üçün giriş maneəsi optimist ssenaridə ildə təxminən 1150 avrodur.

Müəllifin ifadəsi ilə: yarım kiloqram qablaşdırmanın ekoloji töhfəsi sentlərlə ölçülür, onun uçotu üçün tələb olunan bürokratiya isə minlərlə avro ilə.

Ekosistem üçün nə deməkdir

Lectronz hər əməliyyatdan 5% komissiya götürür və ilk beş satışda onu tutmur. Ötən il qeydiyyatdan keçmiş satıcıların yarısı 10-dan az sifariş alıb — qaydaların təhdid etdiyi sahə məhz bu sınaq məkanıdır. Öhdəliklər yalnız Aİ-də qeydiyyatlı şirkətlərə deyil, Aİ-dəki alıcılara satan hər kəsə aiddir.

Təklif olunan həllər

Məqalə üç addım təklif edir: kiçik həcmli satıcılar üçün Aİ miqyaslı de minimis həddi, ƏDV-dəki One Stop Shop modelinə bənzər vahid EPR portalı və marketpleyslərə bütün satıcıları adına bir istehsalçı kimi hesabat verib ödəniş etmək imkanı verən mexanizm. Bu arada slovak rəssamı Jeanette Koňarčíková Change.org-da petisiya başladıb, Avropa Komissiyasının isə milli istehsalçı reyestrləri ilə bağlı açıq rəy səhifəsi var.