OONI Probe: mobil və masaüstündə internet senzurasını ölçmək
Qeyri-kommersiya layihəsi hər kəsə öz şəbəkəsində hansı saytların, mesajlaşma tətbiqlərinin və bloklamanı yan keçən vasitələrin işlədiyini yoxlamağa və nəticələri açıq məlumat kimi dərc etməyə imkan verən pulsuz tətbiq təqdim edir.
2012-ci ildə yaradılmış qeyri-kommersiya azad proqram layihəsi Open Observatory of Network Interference (OONI) OONI Probe adlı pulsuz aləti dərc edir. Tətbiq adi istifadəçilərə öz şəbəkələrində hansı vebsaytların, mesajlaşma tətbiqlərinin və bloklamanı yan keçən vasitələrin işlədiyini müstəqil yoxlamaq imkanı verir.
Layihənin quraşdırma səhifəsi bu səyi internet senzurası üzrə dünyanın ən böyük açıq məlumat toplusu kimi təsvir edir və hamını ölçmə töhfəsi verməyə çağırır. Təşkilatın məqsədi ictimaiyyətə internetdəki məlumat nəzarətini özü aşkar etmək imkanı yaratmaqdır.
OONI Probe nəyi ölçür
Tətbiq bir neçə növ test işə salır. Onlardan biri müəyyən ölkədə hansı vebsaytların bloklandığını müəyyən edir. Digəri — M-Lab ilə əməkdaşlıqda hazırlanmış NDT testi — şəbəkənin sürətini və məhsuldarlığını ölçür. Üçüncü qrup məşhur mesajlaşma tətbiqlərini yoxlayır: WhatsApp, Facebook Messenger və Telegram. Həmin testlər istifadəçinin şəbəkəsində bloklamanı yan keçən vasitələrin işləyib-işləmədiyini də göstərir.
Harada quraşdırmaq olar
OONI Probe mobil platformalarda — Android və iOS — həmçinin masaüstü kompüterlərdə Windows və macOS üçün mövcuddur. Linux və macOS istifadəçiləri ayrıca quraşdırma və istifadə təlimatları olan əmr sətri versiyasından yararlana bilərlər. Hər platformanın öz istifadəçi təlimatı var.
Ölçmələr nə üçün vacibdir
Test işə salınan kimi nəticələr avtomatik olaraq demək olar ki, real vaxtda açıq məlumat kimi dərc olunur; beləliklə, hər işə salma internet senzurasının şəffaflığını artırır. OONI-nin məlumatına görə, qlobal icması sayəsində 200-dən çox ölkədən artıq bir milyarddan çox şəbəkə ölçməsi dərc edilib. Məlumatlar OONI Explorer və OONI API vasitəsilə əlçatandır; bu alətlər tədqiqatçılara, jurnalistlərə, fəallara və insan hüquqları müdafiəçilərinə senzura hallarını sənədləşdirmək imkanı verir. Təşkilat istifadəçilərdən testdən əvvəl məlumat siyasətini və mümkün risklər barədə sənədləri oxumağı xahiş edir, çünki bəzi ölkələrdə belə ölçmələr risk daşıyır.
SiTech — AI ilə gücləndirilmiş veb hazırlanması
Sürətli və müasir saytlar qurur, AI-ı real biznes proseslərinə gətiririk. Layihəniz və ya sualınız var? Kömək etməyə hazırıq.