Niderland 'geosiyasi qeyri-sabitlik' qorxusu ilə qızılını ABŞ və Kanadadan çıxarıb

Niderlandın Mərkəzi Bankı (DNB) qızıl ehtiyatlarının onlarla tonunu ABŞ və Kanadadan çıxarıb. Bankın izahına görə, köçürmə "artan geosiyasi qeyri-sabitlik" şəraitində ölkənin "böhran hazırlığını" gücləndirmək məqsədi daşıyır.

86 ton Londona köçürüldü

Mart–avqust ayları arasında Niderlandın ABŞ və Kanadada saxladığı 313 tonun 86 tonu Londonun mərkəzindəki İngiltərə Bankına (Bank of England) köçürülüb. DNB-yə görə, İngiltərə Bankında saxlanan qızıl müasir beynəlxalq ticarət standartlarına cavab verir və dünyada ən asan alınıb-satılan qızıl hesab olunur; buna görə böhran anında ən əlçatandır. Nyu-York və Ottavada saxlanan ehtiyatlar isə "belə bir vəziyyətdə eyni sürətlə və birbaşa istifadə edilə bilməz".

Köçürmə iki üsulu birləşdirib: Nyu-Yorkda saxlanan 59 tonu DNB satıb, sonra həmin həcmdə qızılı İngiltərə Bankında saxlamaq üçün Londona alıb. ABŞ və Kanadada saxlanan digər 27 ton fiziki olaraq Niderlandın Zeyşt şəhərinə göndərilib.

Niderlandın ehtiyatları 612,4 tondur və 2025-ci ildə 72,2 milyard avro (116,7 milyard dollar) dəyərində qiymətləndirilirdi; onlar Zeyşt, London, Nyu-Yorkdaki ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi və Ottavadaki Kanada Bankında saxlanılır. DNB sədri Olaf Sleyppen qərarın ehtiyatların iqtisadi yararlılığını artırdığını bildirib: "Ümid edirik ki, onlardan heç vaxt istifadə etmək lazım gəlməyəcək, lakin dayanıqlığımızı və hazırlığımızı gücləndirməliyik."

Mütəxəssislər niyə Vaşinqtona işarə edir

Australia Institute-un beynəlxalq və təhlükəsizlik məsələləri üzrə direktoru doktor Emma Şortis deyir ki, qərarın əsas hərəkətverici qüvvəsi Tramp administrasiyasının Kanada və Qrenlandiya kimi ənənəvi müttəfiqlərə qarşı təhdidləridir. "Tramp beynəlxalq siyasətin mövcud normalarını və qaydalarını tapdalamağa tam hazır olduğunu göstərdi" deyən Şortis ABŞ-da saxlanan ehtiyatları potensial zəiflik adlandırır: "Tramp administrasiyasının hər hansı səbəbdən onları saxlamağa qərar verdiyi ssenarini tam təsəvvür etmək olar." Onun qiymətləndirməsinə görə, çıxarma stratejidir və Avropada Tramp dövründə ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin müstəqilliyinə dair artan narahatlığı əks etdirir.

Rabobank-ın baş bazar strateqi Benyamin Pikton qeyd edir ki, xaricdə saxlanan ehtiyat qarşı tərəf riski daşıyır: "Qızıl qarşı tərəfi olmayan aktivdir; əgər ABŞ xəzinə istiqrazı alıb onu ehtiyat aktivi kimi saxlayırsınızsa, qarşı tərəfiniz ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi və ya Xəzinədarlıqdır... Ödənişlər üçün onlardan asılısınız. Bununla bağlı kredit riski var."

Repatriasiya onilliyi

Niderland ilk deyil. Apreldə Fransa Bankı Nyu-Yorkda saxlanan fransız ehtiyatlarının 129 tonunun (beş faizinin) 2025-ci ildə satıldığını və Avropada alınıb Parisdə saxlanan qızılla əvəzləndiyini açıqladı; satış 11 milyard avro (17,8 milyard dollar) kapital gəliri gətirdi, sədr Fransua Vilrua de Galo isə martda qərarın siyasi olmadığını söylədi. Almaniyanın Bundesbank-ı 2013-2017-ci illərdə Paris və Nyu-Yorkdan 674 tonu geri qaytardı. Avstriya, İtaliya və Türkiyə də bənzər niyyət bildirdi; İstanbul 2018-ci ildə Nyu-Yorkdaki bütün ehtiyatlarını çıxardı.