Böyük mühəndisin ölüm spirali: niyə daha çox işləmək ziyan verə bilər

Mühəndis Sunil Pai şəxsi bloqunda "böyük mühəndisin ölüm spirali" adlandırdığı karyera tələsini təsvir edən yazı dərc edib. 19 sentyabr 2026-cı il tarixli yazı, çox böyük və yaxşı ödənilən vəzifəyə keçən və yüksəliş üçün həftədə 60-80 saat necə işləməyi soruşan dostuna verilən məsləhətdir.

Spiral necə başlayır

Pai-nin müşahidəsinə görə, tələ adətən yeni şirkətə keçid, yüksəliş və ya böyük layihə götürüldükdə bağlanır. Mühəndis özünü inandırır ki, daha çox və daha böyük iş görsə, mütləq mükafatlandırılacaq, və olduğundan daha böyük mühəndisi "oynamağa" başlayır: tələb olunandan qat-qat iddialı sistem layihələndirir.

İlk görünən simptom yoxa çıxmaqdır: iki-üç həftə komanda heç nə eşitmir, yalnız müəllifin standupda "müsbət yeniləmə" adlandırdığı cümlə gəlir — hər şey yaxşı gedir, tezliklə göstərəcəyim bir şey olacaq, sualı olan yazsın. Adətən heç kim yazmır, vəd edilən iş isə ortada görünmür.

Gizlənməyin qiyməti

Bayırdan sükutdur, içəridə spiral artıq fırlanır. İnsan özünə deyir ki, uzun müddətdir heç nə təhvil verməyib və sadəcə daha çox işləməlidir: guya bir aylıq işi bir həftəyə sığdıracaq və heç kim görməyəcək. Yuxu və yemək kənara düşür, əhval-ruhiyyə aşağı düşür, həm iş, həm də şəxsi münasibətlər zərər görür. Ən pis sonluqları açıq sadalayır: tükənmə, bir ay məzuniyyət, performansın yaxşılaşdırılması planı, işdən çıxarılma və ya vəziyyətin xilas oluna bilməyəcəyi fikri ilə öz istəyi ilə ayrılma.

Müəllif vurğulayır ki, bu, yalnız başqalarında gördüyü hal deyil: onun özü ilə də o qədər tez-tez olub ki, indi əlamətləri erkən tanıyır.

Uzaqdan iş niyə ağırlaşdırır

Problemin bir hissəsini son beş-on ilin dəyişiklikləri ilə əlaqələndirir: pandemiya, kod agentləri və uzaqdan iş, yanında oturan həmkarın tapşırıq verdiyi köhnə quruluşu dağıtdı. Mühəndisin məsuliyyəti artdı, təcrid də artdı; buna görə görünməz olmaq real riskdir. Onun qaydası belədir: komanda həmişə nə üzərində işlədiyini bilməlidir, amma narahat etmədən. İşini paylaş.

Əksintuitiv həll: bir pillə aşağı düşmək

Dostuna verdiyi məsləhət: ətrafındakıların vicdanla hərəkət etdiyini fərz et və yadda saxla ki, səni altı aydan sonra olmaq istədiyin şəxs üçün deyil, bu gün olduğun şəxs üçün işə götürüblər. Sonra daha yüksək səviyyəni təqlid etmək əvəzinə qəsdən "bir pillə aşağı düşmək" və bir müddət komandanın ən yaxşı həmkarı olmaq: baqları, kiminsə "nifrət etdiyi" işləri, heç kimin çatmadığı tapşırıqları, sənədləşdirmə və təşkilati işləri götürmək.

Məqsəd nəticəyə yönəlmiş təfəkkürdən dinamikaya yönəlmiş təfəkkürə keçməkdir. Gündəlik rutin dinamika yaradır, münasibətlərin bərpası isə dözüm. Pai-nin nəticəsi: böyük layihələr böyük səylərlə deyil, əzələ yaddaşına çevrilənə qədər hər gün təkrarlanan yavaş və ardıcıl addımlarla tamamlanır; otuz gün sonra yığılan iş həcmi təəccübləndirir.

Etibarlılıq və inam, onun sözlərinə görə, sonradan daha böyük işlərə gətirib çıxarır: proqram təminatı reputasiyanın törəməsidir.