Windows-ის scroll bar-ის მალული შორტკატების ისტორია — და რატომ აღარ მუშაობენ ისინი ყველგან

22 სექტემბერს The Old New Thing-ის ბლოგზე, რომელსაც Raymond Chen წერს, გამოქვეყნდა მოკლე ისტორია იმ შორტკატებისა, რომლებსაც Windows წლების განმავლობაში scroll bar-ს სთავაზობდა — და იმაზე, თუ რამდენად ცოტა დარჩა ამ მემკვიდრეობიდან თანამედროვე აპლიკაციებში.

Chen-ის თქმით, დაახლოებით ორი ათწლეულის მანძილზე scroll bar-ის კონტროლს მხოლოდ რამდენიმე ძირითადი ოპერაცია ჰქონდა. ვერტიკალურ ზოლზე ხუთი სამიზნე არსებობდა: კიდეებზე მყოფი ისრები შიგთავსს ერთი ხაზით სქროლავდა, thumb-სა და ისრებს შორის არსებული უბნები — მთელი გვერდით, ხოლო თავად thumb-ის გადათრევა კონკრეტულ პოზიციაზე გადასვლის საშუალებას იძლეოდა.

მენიუ, რომელიც Windows 7-მა დაამატა

Windows 7-მა scroll bar-ს მარჯვენა ღილაკით გამოსაძახებელი მენიუ დაუმატა. მისი ოთხი პუნქტი უბრალოდ იმ ოპერაციებს იმეორებდა, რომლებსაც მაუსი უკვე სთავაზობდა, ორი კი კლავიატურისას: Top და Bottom — thumb-ის კიდემდე გადათრევას ან Home და End ღილაკებს; Page Up და Page Down — ზედა ან ქვედა უბანზე დაჭერას ან PgUp/PgDn-ს; Scroll Up და Scroll Down — ისრებს ან კლავიატურის ისრის ღილაკებს.

ერთადერთი ნამდვილად ახალი ოპერაცია „Scroll Here“ იყო. ზოლზე მარჯვენა ღილაკით დაჭერის შემდეგ მისი არჩევისას შიგთავსი მყისიერად გადადის სწორედ იმ ადგილზე — thumb-ის ხელით გადათრევის გარეშე. Chen-ის თქმით, გრძელ მანძილებზე ეს გაცილებით მოსახერხებელია, რადგან ყურადღებას იმაზე ამახვილებ, სადაც მიდიხარ და არა იქ, საიდან მოდიხარ; თავად ავტორი ამ მენიუს წლების განმავლობაში ხშირად იყენებდა.

Shift+click — შორტკატი, რომელიც თითქმის არავინ იცოდა

მენიუს დამატებისავე დროს კიდევ ერთი, ბევრად უფრო ფარული შორტკატი გაჩნდა: თუ scroll bar-ზე დაჭერისას Shift-ს დააჭერთ, thumb პირდაპირ იმ წერტილზე გადახტება, სადაც დააჭირეთ. Chen აღიარებს, რომ ამ შორტკატის შესახებ ახლახან შეიტყო — მანამდე ყოველთვის კონტექსტურ მენიუს იყენებდა.

სწორედ ეს აღიარებაა პოსტის მთავარი აზრი: სანამ მწერალი შორტკატს აღმოაჩენდა, ეკოსისტემა იმდენად დაიშალა, რომ მასზე დაყრდნობა უკვე შეუძლებელია.

დაშლილი ეკოსისტემა

Win32-ის scroll bar-ებს დღეს თითქმის არავინ იყენებს — აპლიკაციები საკუთარ ზოლებს ხატავენ. Electron-სა და სხვა ვებ-აპლიკაციებს Chromium-ის scroll bar ერგებათ, რომელსაც კონტექსტური მენიუ არ აქვს, Shift+click-ს კი პატივს სცემს. WPF XAML-ის ფრეიმვორკი, როგორც ჩანს, ორივეს ახორციელებს, WinUI XAML-ს კი — Chen-ის გარკვეული უკმაყოფილებით — არც ერთი აქვს, თუმცა ერთმა ადამიანმა მაინც გააგზავნა მოთხოვნა. Qt კი არჩევანს თავად დეველოპერს ტოვებს პარამეტრებით, როგორიცაა SH_ScrollBar_ContextMenu, SH_ScrollBar_LeftClickAbsolutePosition და SH_ScrollBar_MiddleClickAbsolutePosition.

შედეგად, Chen-ის სიტყვებით, შორტკატი, რომლის შესახებაც ახლახან შეიტყო, ვერავინ ვერ გარანტირებს, რომ ყველგან იმუშავებს. სრული პოსტი მაუსისა და კლავიატურის შესაბამისობის ორიგინალური ცხრილით The Old New Thing-ზეა ხელმისაწვდომი.