Enigma-ს მუშა 3D მოდელი ბრაუზერში: როგორ მუშაობდა შიფრაციის მანქანა

enigma.design-ზე გამოქვეყნებული ინტერაქტიული 3D მოდელი გერმანულ შიფრაციის მანქანა Enigma-ს ბრაუზერშივე ხსნის. გვერდზე აკრეფილი ასო კლავიშის დაჭერად იქცევა, დენი როტორებსა და საკომუტაციო დაფაზე გაივლის, ბოლოს კი შესაბამისი ნათურა ინთება. მასალას 16 მოკლე გაკვეთილი და 1918-1974 წლების ქრონოლოგია ახლავს.

რას აჩვენებს მოდელი

კოლექცია 1923 წლის Handelsmaschine-დან საზღვაო M3-მდე რამდენიმე ისტორიულ ვერსიას მოიცავს. მანქანის შემოტრიალება, როტორის შიგნიდან დათვალიერება და ელექტრული წრედის თვალყურით მიყოლა შესაძლებელია. გვერდი პირველი დეპეშის წერასაც გვასწავლის: აკრეფილი ასო ნათურაზე აისახება, ოპერატორი მას მორზეს ანბანით გადასცემს, სიგნალს კი რადიო ატარებს.

როტორები, დაფა და ელექტრული გზა

საკომუტაციო დაფა (plugboard) წყვილ ასოებს ერთმანეთს უცვლის როგორც დენის როტორებში შესვლისას, ისე გამოსვლისას, ამიტომ ერთი კაბელიც მთელ გზას ცვლის. რგოლის რეგულირება ანბანის რგოლს სადენიანი ბირთვის ირგვლივ აადგილებს, რეფლექტორი კი უძრავია და დენს უკან აბრუნებს. ყოველი კლავიშის დაჭერა მარჯვენა როტორს ამოძრავებს, ღრმულის მიღწევისას კი მომდევნო როტორსაც მიჰყვება; ცალკე გაკვეთილი ორმაგ ნაბიჯს ეძღვნება.

დღის გასაღების ფურცელი ოპერატორს ოთხ რამეს აძლევდა: როტორების რიგს (Walzenlage), რგოლის დაყენებას (Ringstellung), საწყის პოზიციას (Grundstellung) და საკომუტაციო კაბელებს (Steckerverbindungen). თავიდან ექვსი კაბელი იყო, მოგვიანებით ათამდე გაიზარდა. სახმელეთო და საჰაერო ძალები ხუთი როტორიდან სამს ირჩევდნენ, საზღვაო ფლოტი კი რვიდან; IV და V როტორის დამატებამ შესაძლო რიგები ექვსიდან სამოცამდე გაზარდა.

ისტორია და რეკონსტრუქცია

1918 წლის 23 თებერვალს გერმანელმა ინჟინერმა ართურ შერბიუსმა ელექტრული შიფრაციის აპარატზე პატენტი შეიტანა: მბრუნავი სადენიანი ბორბლები ელექტრულ გზას ყოველ მობრუნებაზე ცვლიდა. 1930 წლის 1 ივნისს არმიის შემადგენლობაში Enigma I შევიდა, რომელმაც ფრონტზე საკომუტაციო დაფა დაამატა.

1932 წლის დეკემბერში მარიან რეჟევსკიმ მათემატიკისა და საფრანგეთიდან მიღებული მასალის მეშვეობით მანქანის შიდა გარდაქმნები აღადგინა. ჯერი როჟიცკისა და ჰენრიკ ზიგალსკისთან ერთად მან გასაღებების ამოღების მეთოდებიც შეიმუშავა. 1939 წლის ივლისში პოლონეთმა ეს მიღწევები ბრიტანელ და ფრანგ კოლეგებს გაუზიარა, სექტემბერში კი ბლეტჩლი პარკი ომის დროინდელ კრიპტოგრაფიულ ცენტრად იქცა.

მოდელი ღიად აღნიშნავს, სად იწყება რეკონსტრუქცია: ზოგიერთი აპარატის ორიგინალი არ შემორჩა, ამიტომ კორპუსი, ზომები და სადენების გზები აღდგენილია, დემონსტრაცია კი სინთეზურ შიფრს იყენებს.