Scientific Linux-ის მიტოვება შეცდომა იყო — რას ნიშნავს CERN-ის Debian-ზე გადასვლა

blog.melashri.net-ზე ამ თვის დასაწყისში გამოქვეყნებულ პოსტში ავტორი უბრუნდება გადაწყვეტილებას, რომელიც, მისი აზრით, უფრო ღრმა ანალიზს იმსახურებს: Scientific Linux-ის, Red Hat Enterprise Linux-ის rebuild-ის დახურვას. სტატია ამტკიცებს, რომ დისტრიბუტივი დუბლირებული საინჟინრო სამუშაო არ იყო, არამედ ინსტიტუციური ინფრასტრუქტურა.

CERN-ის ამაჩქარებლიდან Debian-ზე გადასვლამდე

პოსტი იწყება MiniDebConf Winterthur 2026-ის პრეზენტაციით. მომხსენებლების თანახმად, 2026 წლის ბოლოსთვის CERN-ის ამაჩქარებლის კომპლექსის გარშემო 2 200-ზე მეტი ინდუსტრიული კომპიუტერი და ჩაშენებული სისტემა Debian 13-ზე იმუშავებს. ავტორი აღნიშნავს, რომ CERN Red Hat-ის ეკოსისტემას არ ტოვებს: ორგანიზაციის დიდ ნაწილში მთავარ მხარდაჭერილ დისტრიბუტივებად AlmaLinux და RHEL რჩება, Debian-ის მხარდაჭერა კი ჯერჯერობით ამაჩქარებლის front-end სისტემებით შემოიფარგლება.

ხელშეშლა ჰარდვერში იყო: RHEL 9-მა და RHEL 10-მა x86-64-ის საბაზისო დონე აამაღლეს, ხოლო ამაჩქარებლის მართვის კომპიუტერები ძველ ელექტრონიკას ეყრდნობა, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში შეიძლება ფუნქციონირებდეს. 2023 წლის რისკის ანალიზმა დარჩენის ღირებულება დაახლოებით 5.4 მილიონი შვეიცარიული ფრანკით შეაფასა.

Scientific Linux და ფსონი CentOS-ზე

Scientific Linux Fermilab-მა 2003 წელს გამოაცხადა, CERN კი მალევე შეუერთდა. დისტრიბუტივი ლაბორატორიებს, უნივერსიტეტებსა და ექსპერიმენტებს აძლევდა თავისუფლად გავრცელებად, წლების განმავლობაში სტაბილურ Enterprise Linux-ის პლატფორმას, რომლის ხელახლა აწყობაც თავად შეეძლოთ; ავტორის თქმით, ის ორ საწყის ლაბორატორიას სცდებოდა და კომპანიებამდე და საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის სისტემებამდეც აღწევდა.

2014 წელს Red Hat-ისა და CentOS-ის გაერთიანების შემდეგ CentOS-ზე გადასვლა გონივრული ჩანდა. CERN-მა მომდევნო ძირითადი რელიზი CERN CentOS 7-ზე გადაიტანა, 2019 წელს კი Fermilab-მა გამოაცხადა, რომ Scientific Linux 8 აღარ იარსებებდა. ავტორის აზრით, იმ დროისთვის ეს ირაციონალური არ იყო, მაგრამ გაქრა სანდო ალტერნატივა: ხალხი, პროცესები და ინსტიტუციური ცოდნა, რომელიც დამოუკიდებელი RHEL-თავსებადი პლატფორმის შენარჩუნებისთვის იყო საჭირო.

როცა ვარაუდები შეიცვალა

2020 წლის დეკემბერში Red Hat-მა CentOS-ის როლი CentOS Stream-ზე გადაამისამართა, რომელიც RHEL-ის წინ და არა უკან დგას — ტრადიციული downstream rebuild შეწყდა. CERN-მა Stream-ის უფრო მოკლე სასიცოცხლო ციკლი ზოგიერთ სამეცნიერო სცენართან შეუთავსებელი მიიჩნია, 2022 წლისთვის კი CERN და Fermilab ექსპერიმენტებისთვის სტანდარტულ დისტრიბუტივად უკვე AlmaLinux-ს რეკომენდაციას უწევდნენ.

ალტერნატივის ღირებულება და არა ნოსტალგია

ავტორი ცალსახად ამბობს, რომ დღეს Scientific Linux-ის აღდგენა პასუხი არ არის: არსებობს AlmaLinux და Rocky Linux, Debian კი CERN-ისთვის სულ უფრო სასარგებლოა. დასკვნა იმაშია, თუ როგორ აფასებენ კვლევითი ინსტიტუტები ინფრასტრუქტურას: შენარჩუნების ხარჯების დათვლა ადვილია, დამოუკიდებლად შენარჩუნების უნარის დაკარგვის ღირებულება — არა. CERN ახლა Freexian-ს აფინანსებს Debian-ის გრძელვადიანი მხარდაჭერის გასაძლიერებლად — რაც ძალიან ჰგავს იმას, რასაც ოდესღაც Scientific Linux იძლეოდა. პოსტი ამაჩქარებლის გუნდის დასკვნით სრულდება: „Distribution portability is a very good thing."