IEA-მ ელექტრიფიკაციის სარგებელზე მიუთითა, მკვლევარები კი ბარიერებზე აფრთხილებენ

ენერგიის ფასი, უსაფრთხოება და სისუფთავე ერთმანეთს უახლოვდება

IEA-ს ხელმძღვანელმა ფათიჰ ბიროლმა განაცხადა, რომ ენერგეტიკული უსაფრთხოება, ეკონომიკური ხარჯები და გარემოზე გავლენა უფრო მჭიდროდ უკავშირდება ერთმანეთს, რაც მსოფლიო ელექტრიფიკაციისთვის მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ამ ცვლილების ნაწილი მან ირანის ომს დაუკავშირა, რამაც საწვავის ფასები გაზარდა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების გამო შეშფოთება გააძლიერა. ბიროლის თქმით, ეს დაახლოება ჯერ არასრულია და მაინც საჭიროებს კომპრომისებს.

IEA-ს 2025 წლის მსოფლიო საშუალო მაჩვენებლები ელექტრო ტექნოლოგიების მნიშვნელოვან უპირატესობებს აჩვენებს. შიდა წვის ძრავიან ავტომობილს 100 დოლარის ღირებულების ბენზინით 862 მილი შეეძლო გაევლო, ელექტრომობილს კი იმავე ოდენობის ელექტროენერგიით 2 310 მილი. გაზის ქვაბს 100 დოლარის საწვავით სახლის გათბობა 30 დღის განმავლობაში შეეძლო უზრუნველყო, სითბურ ტუმბოს კი 100 დოლარის ელექტროენერგიით 42 დღე.

ელექტროენერგიის წილი მსოფლიო საბოლოო ენერგიაში, ანუ ენერგიაში, რომელსაც საბოლოო მომხმარებელი მოიხმარს, 2000 წლის 16,7%-დან 2025 წლის 23,4%-მდე გაიზარდა. ყველაზე დიდი ცვლილება ჩინეთში დაფიქსირდა, ჩრდილოეთ ამერიკა კი ერთ-ერთი ყველაზე მცირე იყო. IEA-მ განსხვავების დიდი ნაწილი განახლებადი ენერგიის გამოყენებისა და ელექტრომობილების დანერგვის სხვაობას მიაწერა.

გადასვლა არ იქნება ერთგვაროვანი ან ავტომატური

კალიფორნიის უნივერსიტეტის, სან-დიეგოს პროფესორმა დევიდ ვიქტორმა განაცხადა, რომ არ მოელის სწრაფ გადასვლას ელექტრიფიკაციაზე მძიმე სატვირთოებისთვის, საზღვაო ტრანსპორტისთვისა თუ ავიაციისთვის. მას სავაჭრო ბარიერებიც დაბრკოლებად მიაჩნია, რადგან ქვეყნებმა შეიძლება ამჯობინონ საქონლის შიდა წარმოება იმპორტზე დამოკიდებულებას, მაგალითად ჩინურ მზის პანელებზე.

პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებს და უკვე ჩამოყალიბებული ინდუსტრიების ინტერესებსაც შეუძლიათ გადასვლის შენელება. ნოტრ-დამის ენერგოსისტემების მკვლევარმა ემილი გრუბერტმა აღნიშნა, რომ ზოგიერთი გადაწყვეტილების მიმღები ქვანახშირის, ბუნებრივი გაზისა და ნავთობის ინდუსტრიების მოგებას ემხრობა. რაისის უნივერსიტეტის ბეიკერის საჯარო პოლიტიკის ინსტიტუტის კენეტ მედლოკ III-მ კი მოუწოდა სრული ხარჯებისა და სარგებლის შეფასებისკენ, ენერგიის არჩევანისა და მიწოდების ჯაჭვების დივერსიფიკაციისკენ და ხარჯების მინიმიზაციისკენ.

მედლოკის თქმით, ელექტრიფიკაციის არგუმენტები ხშირად საკმარისად არ ითვალისწინებს ახალი სისტემების მშენებლობის ხარჯებს. ქარისა და მზის ენერგიას ექსპლუატაციის დაბალი ხარჯები აქვს, მაგრამ მშენებლობა ძვირია. წიაღისეული საწვავის ელექტროსადგურების მშენებლობაც ძვირია, რაც აჩვენებს, რომ ენერგიის ყველა ვარიანტს თავისი ნაკლოვანებები აქვს.

დაფინანსება და პოლიტიკა განსაზღვრავს, სად იმუშავებს ელექტრიფიკაცია

ბრისტოლის უნივერსიტეტის პროფესორმა ჩაკს ოკერეკემ განაცხადა, რომ ელექტრიფიკაციის არგუმენტი უმდიდრესი ეკონომიკების გარეთ უფრო რთულია, რადგან ოპტიმისტურ შეფასებებს ადგილობრივი პირობების უგულებელყოფა შეუძლია. მისი ივნისის ნაშრომი Energy Economics-ში აჩვენებს, რომ ნიგერიაში წიაღისეული საწვავი და ძლიერ დამაბინძურებელი განვითარება შეიძლება უფრო მეტ მოკლევადიან ეკონომიკურ სარგებელს იძლეოდეს, ვიდრე სუფთა ალტერნატივები.

მიზეზად ინფრასტრუქტურის მაღალი წინასწარი ხარჯები დასახელდა. ოკერეკეს თქმით, უფრო მდიდარ ქვეყნებსა და საერთაშორისო ორგანიზაციებს ნიგერიის ენერგეტიკული გადასვლისთვის დახმარება უნდა გაეწიათ, რომ მან წმინდა ეკონომიკური სარგებელი მოიტანოს.

ბიროლმა ხაზი გაუსვა მიზანს, რომ 2035 წლისთვის საბოლოო ენერგიის 35% ელექტრიფიცირებული იყოს. კლიმატის პოლიტიკის შემქმნელები ამ სამიზნეს ივნისში ბონში განიხილავდნენ, ნოემბერში ანტალიაში COP31-ის დღის წესრიგშიც არის. მისი თქმით, შეთანხმება გადასვლის მიმართულების შესახებ ძლიერ სიგნალს მისცემს, თუმცა აღიარა, რომ ქვანახშირის, ნავთობისა და გაზის სისტემების ჩანაცვლება და ქსელის ნახშირბადისგან თავისუფალ წყაროებზე გადაყვანა კვლავ რთული იქნება.