Calvin and Hobbes და ურთიერთგამომრიცხავი პრინციპების ფასი

ბილ უოტერსონმა Calvin and Hobbes-ის ხატვა 1995 წლის ბოლოს, 37 წლის ასაკში შეწყვიტა — იმ დროს კომიქსი მსოფლიოს 2 400-ზე მეტ გაზეთში იბეჭდებოდა. მეთიუ მორგანის ახალი ესე გამოცემაში The Republic of Letters იხსენებს იმ ათწლეულის გადაწყვეტილებებს, რომლებმაც ამ შედეგამდე მიიყვანა ავტორი.

ექვსი წელი უარის თქმისა

უოტერსონის კონტრაქტი Universal Press Syndicate-ს Calvin and Hobbes-ის სათამაშოებად, მაისურებად და სხვა პროდუქციად გამოყენების უფლებას აძლევდა. 80-იან წლებში ლიცენზირება უზარმაზარ შემოსავალს მოიტანდა: Garfield-ის ავტორი ჯიმ დეივისი, ნევინ მარტელის წიგნის მიხედვით, წელიწადში 750 მილიონიდან მილიარდ დოლარამდე გამოიმუშავებდა. უოტერსონს ეს არ სურდა: „კომიქსების ხატვა დავიწყე იმისთვის, რომ კომიქსები დამეხატა და არა კორპორაციული იმპერია მემართა“.

განსაკუთრებით კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა ჰობსის რბილი სათამაშოს შექმნას, რადგან ის საბოლოოდ გადაწყვეტდა კითხვას, ვინ არის ჰობსი — ნამდვილი ვეფხვი თუ სათამაშო. თავად უოტერსონი ამ კითხვას განზრახ ღიად ტოვებდა: „კალვინი ჰობსს ერთნაირად ხედავს, ყველა სხვა — სხვანაირად“. დავა ექვსი წელი გაგრძელდა და 1991 წელს სინდიკატი დათმობაზე წავიდა: მერჩენდაიზინგზე უარი თქვა და კონტრაქტი ავტორის სასარგებლოდ გადაწერა. სინდიკატის პრეზიდენტმა ლი სეილემმა მას კონტრაბანდული მაისურებიც კი მიუტანა, თუმცა უოტერსონმა მაინც უარი თქვა.

შემოქმედებითი შესვენებები და კვირის გვერდი

1991 წლის მაისში Calvin and Hobbes ცხრა თვით განმეორებით გამოცემებზე გადავიდა — სინდიკატური კარიკატურისტებისთვის მსგავსი შესვენება პრაქტიკულად უცნობი იყო; იგივე მოხდა 1994 წლის აპრილიდან 1995 წლის იანვრამდე. ამასობაში მან კიდევ ერთი დათმობა მოიპოვა: კვირის კომიქსი ნახევარი გვერდის ზომით და პანელების შეზღუდვის გარეშე ქვეყნდებოდა, რათა ფორმას არა გაზეთის განლაგება, არამედ ისტორია განსაზღვრავდა. სინდიკატი აფრთხილებდა, რომ გამომცემლობების ნახევარი დაიკარგებოდა; რედაქტორები განრისხდნენ, თუმცა საბოლოოდ 1 800 გაზეთიდან მხოლოდ თხუთმეტმა დააყენა კომიქსის მოხსნის საკითხი და მხოლოდ შვიდმა მოახსნა.

თავისუფლება დროში ძვირად დაუჯდა: კვირის კომიქსი, რომელზეც ადრე ერთი დღე იხარჯებოდა, ახლა დღე-ნახევარს ან მეტს მოითხოვდა. ის ვადებს კვირებით, ზოგჯერ თვეებით ასწრებდა — „საკმარისად ადრე უნდა დაასრულო, რომ საშუალო დონის მასალა გადააგდო და უკეთესი დაწერო“ — და მუშაობდა, მისივე სიტყვებით, „მაქსიმალურად დაბალტექნოლოგიურად“: ციყვისებრი ფუნჯით, Rapidograph-ის კალმითა და კუდის ბუმბულის კალმით.

გვერდი, რომელიც თითქმის ცარიელი დარჩა

მისი ბოლო კომიქსი ხუთი პანელისგან შედგება, ბოლო მათგანი ყველაზე დიდია, ხოლო გვერდი თითქმის ცარიელია: კალვინი და ჰობსი თოვლში, რამდენიმე ხე და სიტყვები „ღამით ნამდვილად იწვიმა თოვლი! მშვენიერია, არა?“ დასასრულს მას 125 ფერი ჰქონდა ხელთ, დასაწყისში კი მხოლოდ 64, თუმცა პანელების ჩარჩოები და რეპლიკების ბუშტები თეთრად დატოვა — იმ „ძალიან თავისუფალი და ღია იერისთვის“, რომელზეც თავად ამბობდა.

შემდეგ ის საჯარო სივრციდან გაქრა: სამ ათწლეულში სამი-ოთხი ინტერვიუ, ერთი წიგნი, რომელიც კომიქსს არ ეხება, და საბოლოოდ — შენიშვნა ვებგვერდზე, რომ Calvin and Hobbes-ის ხსენებით წერილებს არ კითხულობს. „ჩემი კომიქსი პირად რეალობაზე, ფანტაზიის მაგიასა და განსაკუთრებულ მეგობრობაზეა“, — ამბობდა ის. ესეს არგუმენტი კი ასეთია: ეს პრინციპულობა პოზა არ იყო, არამედ მუშაობის მეთოდი — და მან სწორედ ის აუდიტორია დაკარგა, რომელიც სხვაგვარად შეინარჩუნებდა.