CAPTCHA ადასტურებს არა იმას, რომ ადამიანი ხართ, არამედ იმას, რომ ამერიკელი ხართ

ბრიტანელმა დეველოპერმა Terence Eden-მა 2017 წლის ნოემბერში მოკლე პოსტი გამოაქვეყნა და მარტივი მოსაზრება ჩამოაყალიბა: სურათებიანი CAPTCHA არ ადასტურებს, რომ მომხმარებელი ადამიანია, ის ამერიკული კულტურის ცოდნას ამოწმებს. პოსტი 2026 წლის 26 სექტემბერს Hacker News-ზე დაბრუნდა, რამდენიმე საათში ათეულობით კომენტარი შეაგროვა.

ტესტი, რომელიც ამერიკულ ბავშვობას გულისხმობდა

Eden იხსენებს, როგორ გადიოდა შვიდი წლის ასაკში IQ-ის ტესტს და პირველივე კითხვამ დააბნია: „კანფეტი 25¢ ღირს. ჯონის დაიმი აქვს. რამდენი ნიკელი სჭირდება კანფეტის საყიდლად?“ არითმეტიკა მარტივი იყო, მაგრამ ბიჭს არასდროს ენახა არც დაიმი და არც ნიკელი, ბრიტანეთში კი ცენტებში არ იხდიან. კითხვა ინტელექტს კი არა, კულტურულ ცოდნას მოითხოვდა, ტესტში კი მსგავსი კითხვები ბევრი იყო.

ტაქსების CAPTCHA

წლების შემდეგ იგივე ამბავი გაიმეორა CAPTCHA-მ: ადამიანობის დასამტკიცებლად Eden-ს სურათების ბადიდან ტაქსები უნდა აერჩია და სწორი ფილები ამერიკული ყვითელი ტაქსები იყო. ბრიტანეთში ტაქსები, წერს ის, ძირითადად შავია, სხვა ქვეყნებში კი სხვადასხვა ფერისაა. ავტორი ასევე სვამს კითხვას, რას იზამენ Google-ის სისტემები: ამოიცნობენ თუ არა თვითმართვადი მანქანები ლონდონის შავ ტაქსებს, ჩაითვლება თუ არა ბრიტანეთში ნებისმიერი ყვითელი მანქანა ტაქსად და გადაწყვეტს თუ არა კომპანია, რომ ის ადამიანი არ არის, მხოლოდ იმიტომ, რომ არ იცის, რა არის Twinkie.

რატომ არ კარგავს ძველი საჩივარი აქტუალობას

CAPTCHA იმისთვის შეიქმნა, რომ ადამიანი ბოტისგან გამოარჩიოს, Eden-ის შენიშვნა კი ისაა, რომ ტესტი ამავდროულად მათაც გამორიცხავს, ვინც ამერიკულ კულტურას არ იცნობს. მსგავსი შემოწმებები ინტერნეტში ყველგან გვხვდება. პოსტი ავტორმა მიზანმიმართულად „არასამართლიანი“ კითხვით დაასრულა: თუ რამე ნახევარი გვირგვინი ღირს და ფლორინით იხდით, რამდენი ტანერი უნდა მიიღოთ ხურდად? ბრიტანეთის გარეთ ამას თითქმის ვერავინ უპასუხებს, სწორედ ამას გულისხმობდა ავტორი.