„პროგრამული უზრუნველყოფა ადამიანებს გონებას უშლის“ — ახალი ესე ბერკეტებსა და პროპორციაზე

პროგრამული უზრუნველყოფა ადამიანს ავად არ ხდის, მაგრამ მის ირგვლივ არსებულ პირობებს შეუძლია სრულიად გონიერ ზრდასრულებს პროპორციის გრძნობა დააკარგვინოს. სწორედ ამას ამტკიცებს ახალი ესე, რომელიც Graybearding-ის ბლოგზე გამოქვეყნდა; ავტორი მას საკუთარ პატარა თეორიას უწოდებს — პროგრამული უზრუნველყოფა ადამიანებს გონებას უშლის.

დიდებული ცხრილი და უამრავი ბერკეტი

თუ ბრენდინგსა და არქიტექტურის დიაგრამებს მოაშორებთ, ესე ამბობს, რომ პროგრამული უზრუნველყოფის უმეტესობა საოცრად მოსაწყენია — აქ ერთი ფორმა, იქ ერთი API, რამდენიმე უფლება, გამოთვლები, სამუშაო პროცესები და მონაცემთა ბაზა, შესაძლოა რიგიც, თუ რაღაცის მასშტაბირება გჭირდებათ. რაც არ უნდა უხეშად ჟღერდეს, უმეტესი პროგრამა მაინც „გაპრიალებული ცხრილია“.

საშიშროება კი კომბინაციაშია: სიჩქარე, ფული, სირთულე, აბსტრაქცია და აზრის შეცვლის თითქმის უსასრულო თავისუფლება. სახლის აშენებას ბუნებრივი ხახუნი აქვს — თუ კარკასის აწყობის შუაში ვიღაც გადაწყვეტს, სამზარეულო შენობის მეორე მხარეს უნდა იყოს, დაფები უკვე მოჭრილია და მილები — გაყვანილი. პროგრამულ უზრუნველყოფაში ეს ხარჯი ადამიანების თავებსა და უკვე ძნელად გასაგებ სისტემებში იმალება, ამიტომ ცვლილება „უბრალო შესწორებად“ გვეჩვენება, ხოლო ხარჯი ჩუმად გროვდება — კონტექსტის გადართვის, რეგრესიის რისკისა და არქიტექტურული ეროზიის სახით.

როგორ იქცევა „შეიძლება“ „უნდა“-დ

რადგან პროგრამის შეცვლა მართლაც შეიძლება იაფი იყოს — ზოგჯერ — ყოველი „მაგარი იდეა“, რომელიც „სულ მალე“ გაკეთდება, გზამკვლევში სასწრაფოდ ხვდება. ავტორის თქმით, „შეიძლება“ იქცევა „უნდა“-დ, „უნდა“ კი — „რატომ ჯერ არ არის მზად?“-ად. ყველაფერი სასწრაფოა, რადგან ყველაფერი სწრაფად შეიძლება წავიდეს; ყოველი ტექნიკური არჩევანი იდეოლოგიური ხდება, რადგან ათეულობით სავარაუდო გადაწყვეტა არსებობს; ყოველი შენელება კრიზისს ჰგავს, რადგან სადღაც ვიღაც, სავარაუდოდ, უფრო სწრაფად მიდის.

ესე „დასრულების“ განსაზღვრების ნაკლებობაზე მიუთითებს. დურგალი ჩაქუჩს ჩამოდებს, რადგან კარადა არსებობს, პროგრამა კი ყოველთვის შეიძლება გაუმჯობესდეს: ღილაკი უკეთესი შეიძლება იყოს, მოთხოვნა უფრო სწრაფი, აბსტრაქციები სუფთა. ბერკეტებით გარშემორტყმული ორგანიზაციები კი საბოლოოდ იწყებენ მათ ჩამოქაჩვას — ზოგჯერ იმიტომ, რომ რაღაც მართლა გაფუჭდა, ზოგჯერ იმიტომ, რომ ეშინიათ, დირექტორთა საბჭოს ზრდა სურს, ან კონკურენტმა რაღაც გამოუშვა.

პროპორციის სასარგებლოდ

ვაკუუმს სირთულე იკავებს. მოსაწყენი აპლიკაცია, რომელიც ჩანაწერებს ინახავს, შთამბეჭდავად არ ჟღერდება, განაწილებული, მოვლენებზე დაფუძნებული პლატფორმა service mesh-ითა და რეალურ დროში სინქრონიზაციის შრით კი ისე ჟღერდება, თითქოს NORAD-ს აშენებთ. ზოგჯერ რთული სისტემა მართლა აუცილებელია, ამბობს ავტორი, მაგრამ უმეტეს შემთხვევაში — არა, ხოლო სირთულე ფსიქოლოგიურ ჯილდოს იძლევა, რასაც მარტივი სისტემები ვერ იძლევიან.

გამოსავალი სიჩქარის გულისთვის შენელება არ არის — ეს უბრალოდ კიდევ ერთი იდეოლოგია იქნებოდა. გამოსავალი პროპორციაა: ყოველი პრობლემა ეგზისტენციალური არ არის, ყოველი იდეა გზამკვლევში ადგილს არ იმსახურებს, ყოველი აბსტრაქცია არსებობას არ საჭიროებს და ყოველი შენელება ჩარევას არ მოითხოვს. ნივთებისთვის ხელის შეშვება დაუფასებელი ინჟინერული უნარია — მონაცემთა ბაზა ყოველთვის არ საჭიროებს შეცვლას, ჩარჩო ხშირად სავსებით ვარგისია, მომხმარებლებს კი დრო სჭირდებათ. სასარგებლო პროგრამა, ამთავრებს ესე, საკმარისია.