სტივენ ვოლფრამი მეუღლის, მათემატიკოს ელიზ კოულის ხსოვნას მემორიალურ ესეს უძღვნის

სტივენ ვოლფრამმა საკუთარ საიტზე writings.stephenwolfram.com-ზე გამოაქვეყნა მემორიალური ესე მეუღლის, მათემატიკოს ელიზ კოულის (Elise Cawley, 1961–2026) შესახებ, რომელიც 2026 წლის აგვისტოში უეცარი კარდიოვასკულური მოვლენის შედეგად გარდაიცვალა. ისინი ერთად 36 წელი იყვნენ.

რა მოხდა

ვოლფრამის თქმით, კოული სახლში გამოჯანმრთელდებოდა გადაუდებელი ღია გულის ოპერაციის შემდეგ და სულ ახლახან ვირტუალურად დაესწრო ერთ-ერთი შვილისადმი მოწყობილ ზეიმს, როდესაც გონება დაკარგა და მყისვე გარდაიცვალა. მისივე სიტყვებით, დიდი ხნის განმავლობაში არსებული თანდაყოლილი გულის პრობლემა თანდათან უარესდებოდა. ერთადერთ ნუგეშად მან ის დაასახელა, რომ სიცოცხლე მყისიერად, სიხარულით სავსე დღის შემდეგ შეწყდა.

მათემატიკოსის ბიოგრაფია

ელიზ კოული 1961 წელს დაიბადა ილინოისის შტატის ქალაქ ურბანაში და ძირითადად მერილენდის შტატის ქალაქ კოლუმბიაში გაიზარდა. სწავლობდა MIT-ში, მათემატიკისა და ფიზიკის ხარისხები კი მერილენდის უნივერსიტეტში მიიღო, შემდეგ კი ბერკლიში დაიცვა დისერტაცია თემაზე „Smooth Markov Partitions and Toral Automorphisms“. ჰერცის ფონდის სტიპენდიის მხარდაჭერით იგი დინამიკურ სისტემებზე, ტაიხმიულერის სივრცეებსა და გიბსის თეორიაზე მუშაობდა, პოსტდოქტორანტურა კი მათემატიკოს დენის სალივანის მხარდაჭერით გაიარა — ნაწილობრივ ნიუ-იორკის CUNY-ში, ნაწილობრივ კი პარიზის მახლობლად, IHES-ში.

ვოლფრამი მას პირველად 1990 წლის 17 სექტემბერს, ნიუ-იორკში შეხვდა; ისინი 1994 წელს დაქორწინდნენ და ოთხი შვილი შეეძინათ. 1993 წლიდან კოული ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მუშაობდა, სადაც გიბსის თეორიას ასწავლიდა და ფინანსური მათემატიკის პროფესიული სამაგისტრო პროგრამის შექმნაში მიიღო მონაწილეობა — ეს პროგრამა დღემდე მოქმედებს. მოგვიანებით იგი ჰერცის ფონდის საბჭოს წევრი და სტენფორდის ონლაინ-საშუალო სკოლის მრჩეველთა ჯგუფის წევრი იყო; მანვე დააპროექტა ოჯახის სახლი მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ კონკორდში.

რატომ არის მნიშვნელოვანი

ვოლფრამი წერს, რომ საჯაროდ ოჯახზე ცოტას ამბობდა, თუმცა მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ვეღარ შეიკავა თავი და სამყაროს მის შესახებ უამბო. მან კოული დაახასიათა როგორც ძლიერი ინტელექტის ადამიანი, რომელსაც ელეგანტურობა და მათემატიკის ადამიანური მხარე იზიდავდა. მისივე თქმით, იმ კითხვაზე, არის თუ არა მათემატიკა არსებითად აქსიომატური ფორმალური სისტემა, საბოლოოდ ის დარწმუნდა, რომ კოული მართალი იყო.