იტალიის სენატმა ბირთვულ ენერგიაზე დაბრუნებას საბოლოო მხარი დაუჭირა

იტალიის სენატმა ოთხშაბათს საბოლოო მხარი დაუჭირა კანონპროექტს, რომელიც ქვეყანას ბირთვულ ენერგიაზე დაბრუნების გზას უხსნის — ჩერნობილის კატასტროფიდან თითქმის ოთხი ათწლეულის შემდეგ, როცა იტალიამ ატომური ენერგეტიკა დატოვა.

რა გადაწყდა

კანონპროექტმა ზედა პალატაში 81 ხმა მიიღო 51-ის წინააღმდეგ, შვიდმა დეპუტატმა თავი შეიკავა; მანამდე მას დეპუტატთა პალატამაც დაუჭირა მხარი. კანონი სამართლებრივ ჩარჩოს ქმნის ახალი თაობის ბირთვული ტექნოლოგიებისთვის და მთავრობას 12 თვეს აძლევს აღმასრულებელი დადგენილებების მოსამზადებლად — რეაქტორების ლიცენზირება, უსაფრთხოების სტანდარტები, ნარჩენების მართვა და მომავალი ტერიტორიების შერჩევა. თავად რეაქტორის მშენებლობას კანონი არ ავტორიზებს.

რატომ ბრუნდება ბირთვული ენერგია

ჯორჯა მელონის მთავრობა ამტკიცებს, რომ ელექტროენერგიაზე მზარდი მოთხოვნა, კლიმატური მიზნები და რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ გამწვავებული ენერგეტიკული უსაფრთხოების საკითხები ბირთვული ენერგიის ენერგობალანსში დაბრუნებას ამართლებს. წარსულის დიდი რეაქტორების ნაცვლად მთავრობა ფსონს პატარა მოდულურ რეაქტორებსა (SMR) და სხვა თანამედროვე ტექნოლოგიებზე დებს, რომლებიც მომხრეების თქმით უფრო უსაფრთხო და მოქნილია.

იტალია ევროპის ბირთვული პიონერებს შორის იყო — ოთხი რეაქტორი მუშაობდა მანამ, სანამ 1987 წლის რეფერენდუმმა პროგრამა ფაქტობრივად არ დახურა. დღევანდელი კენჭისყრა იტალიას ბირთვული ენერგიისკენ დაბრუნების გზაზე აყენებს მას შემდეგ, რაც ამომრჩევლებმა ის ორჯერ უარყვეს — ჩერნობილისა და 2011 წელს იაპონიის ფუკუშიმას ავარიის შემდეგ.

საზოგადოებრივი განწყობა შეიცვალა: კვლევითი კომპანია Only Numbers-ის 2026 წლის ივნისის გამოკითხვით, იტალიელთა დაახლოებით 55% ახალი თაობის ატომურ სადგურებს უჭერს მხარს. გარემოსა და ენერგეტიკული უსაფრთხოების მინისტრმა გილბერტო პიკეტო ფრატინმა კენჭისყრას ისტორიული ნაბიჯი უწოდა. „ბირთვული ენერგია წარსულში დაბრუნება არ არის, — თქვა მან. — განახლებად წყაროებთან ერთად ის მომგებიანი ტექნოლოგიაა, რომელსაც საოცარი შედეგების მოტანა შეუძლია ჩვენი ენერგეტიკული უსაფრთხოებისთვის“.

რა ბარიერები რჩება

ხელშესახები ბარიერები კვლავ არსებობს: იტალიას ჯერ კიდევ არ აქვს მუდმივი ეროვნული საცავი რადიოაქტიური ნარჩენებისთვის, რომლებიც დროებით ობიექტებში ინახება. მოსალოდნელია, რომ მომავალი რეაქტორებისა და საცავების წინააღმდეგ ადგილობრივი თემები გამოვიდნენ; გარემოსდაცვითი ჯგუფები და ოპოზიციური პარტიები მთავრობის გეგმებს უკვე ეწინააღმდეგებიან.

ანალიტიკოსები ეკონომიკურ მხარეს ეჭვით უყურებენ: მშენებლობის მაღალი ხარჯები და ევროპაში მასშტაბურად მომუშავე კომერციული SMR პროექტების არარსებობა. დარგის შეფასებით, ერთი 300-მეგავატიანი SMR 3-დან 6 მილიარდ ევრომდე ღირს. ECCO-ს უფროსი მრჩეველი მიკელე გოვერნატორი მარეგულირებელი ჩარჩოს შექმნას მიესალმება, თუმცა აღნიშნავს, რომ კერძო ინვესტორების ინტერესი იმ ტექნოლოგიების მიმართ შეზღუდულია, „რომლებიც დღეს კონკურენტუნარიანი არ არის ან ჯერ მზად არ არის, მაგალითად SMR-ები“.