NASA-ს Dragon-ის დილემა: SpaceX-ის წასვლას კარგი ალტერნატივა არ აქვს

NASA ორი ათწლეულის განმავლობაში ცდილობდა დედამიწის დაბალ ორბიტაზე კომერციული კოსმოსური ეკონომიკის ჩამოყალიბებას. ახლა ეს გეგმა კითხვის ნიშნის ქვეშაა: SpaceX-მა სააგენტოს აცნობა, რომ აღარ აპირებს Crew Dragon-ისა და Falcon 9-ის გამოყენებას იქ ასტრონავტების გასაშვებად. ინფორმაცია Ars Technica-მ გამოაქვეყნა.

SpaceX-ის გადაწყვეტილება

კომპანია ISS-ს 2030 წლამდე მხარდაჭერას ჰპირდება, შემდეგ კი ხომალდს ექსპლუატაციიდან გაიყვანს. Axiom Space-ს, Voyager Space-სა და Vast Space-ს, რომლებიც კერძო კოსმოსურ სადგურებს აშენებენ, SpaceX-მა აცნობა, რომ მათთვის Crew Dragon-ის მისიებს ვეღარ შეუკვეთავენ.

NASA-მ Crew Dragon-ის შემუშავებასა და სერტიფიცირებაზე 3,1 მილიარდი დოლარი დახარჯა, მაგრამ კონტრაქტით SpaceX მხოლოდ ექვსამდე მისიას იყო ვალდებული. კომპანიამ ISS-ზე 13 მისია შეასრულა, კიდევ ერთს რამდენიმე დღეში გაუშვებს და ცოტა ხნის წინ Crew-17 მისიამდე ფრენის გაგრძელებაზე დათანხმდა.

NASA-ს ბერკეტები

SpaceX-ის შემოსავლების უმეტესი ნაწილი ახლა Starlink-ზე მოდის. საჯარო გახდომისას წარდგენილ ფინანსურ დოკუმენტებში კომპანიამ განაცხადა, რომ მომავალი შემოსავლის დიდ ნაწილს Starlink-სა და ორბიტულ მონაცემთა ცენტრებს ელოდება. კატეგორია, სადაც NASA მხოლოდ მცირე წილს იკავებს, სამიზნე ბაზრის დაახლოებით 1% შეადგენს. სხვა სიტყვებით, NASA-ს SpaceX უფრო სჭირდება, ვიდრე SpaceX-ს NASA.

NASA-ს ადმინისტრატორმა Jared Isaacman-მა ორშაბათს აღიარა, რომ კომპანია ძველ პლატფორმებს თანდათან ჩაანაცვლებს: „საიდუმლო არ არის, რომ SpaceX აპირებს Falcon-ისა და Dragon-ის მსგავსი ძველი პლატფორმების ეტაპობრივად ჩანაცვლებას და ახალ თაობაზე, Starship-ზე, კონცენტრაციას“. Starship-ით დედამიწის ორბიტაზე ადამიანების გაშვებაზე SpaceX ამ ეტაპზე მუშაობას არ გეგმავს.

Boeing-ის Starliner და ფასები

Boeing NASA-ს მეორე პარტნიორი იყო Commercial Crew პროგრამაში. სააგენტომ Starliner-ის შემუშავებაზე დღემდე 5,1 მილიარდი დოლარი დახარჯა, თუმცა Boeing-ს ISS-ზე ერთი ოპერაციული მისიაც არ შეუსრულებია. ამ კვირაში ცნობილი გახდა, რომ NASA კიდევ 359 მილიონ დოლარს გამოყოფს Starliner-ის ძრავის გამოსწორებასა და Vulcan-ის რაკეტის სერტიფიცირებაზე.

Dragon-ის ადრეულ მისიებზე ერთი ადგილი SpaceX-ს დაახლოებით 55 მილიონი დოლარი ღირდა, ბოლო დროს ფასი 78,8 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა. Starliner-ის ფასი ISS-ის ეპოქაში NASA-სთვის 90 მილიონი დოლარია ერთ ადგილზე და Dragon-ის გამოყვანის შემდეგ ფასების შემცირებას არავინ ელოდება.

ალტერნატივები და მომავალი

Blue Origin-ის ეკიპაჟიანი ხომალდი 2031 წლამდე მზად არ იქნება. რუსული Soyuz უკრაინაში რუსეთის შეჭრის შემდეგ კერძო სადგურებისთვის გამორიცხულია, ინდური Gaganyaan-ის გრაფიკი კი 2027 წლამდე გადაიწია.

ერთადერთი რეალური იმედი ფასის მნიშვნელოვნად შემცირებისა Starship-ია, მაგრამ SpaceX მას უახლოეს მომავალში პრიორიტეტად არ განიხილავს. კომპანია შემოსავლის მაქსიმიზაციას ისახავს მიზნად, ამიტომ ყურადღების Starship-ზე გადატანა ლოგიკურია. NASA-ს არჩევანი ცოტაა და Starliner-იც, მაშინაც კი, თუ უფრო ძვირია, ორბიტაზე წვდომას უზრუნველყოფს.