US Space Force-მა ბირთვული რაკეტების გაშვების თვალთვალის 55-წლიანი DSP პროგრამა დახურა

55 წელზე მეტხანს ამერიკული სამხედრო თანამგზავრები დედამიწის გარშემო ჩუმ სადარაჯოებად ტრიალებდნენ და რაკეტის გაშვების სითბურ კვალს ეძებდნენ. გასულ თვეში ეს ეპოქა დასრულდა: US Space Force-მა Defense Support Program-ის (DSP) ოფიციალური დახურვა დაადასტურა. ინფრაწითელი ადრეული გაფრთხილების ეს ქსელი ცივი ომის წლებში ამერიკის სამხედრო კოსმოსური შესაძლებლობების მთავარ საყრდენებს შორის იყო.

საიდუმლო ტვირთიდან ცივი ომის სადარაჯომდე

პროგრამა 1970 წლის ბოლოს დაიწყო: Titan IIIC-ის რაკეტა Space Launch Complex 40-დან საიდუმლო ტვირთით გაფრინდა; მაშინ ამ კოსმოდრომს ჯერ კიდევ Cape Canaveral Air Force Station ერქვა. მოგვიანებით ხელისუფლებამ გაამჟღავნა, რომ ტვირთი Defense Support Program-ის თანამგზავრი იყო. 1970-1973 წლებში გაშვებული პირველი აპარატები დაახლოებით 1 ტონას იწონიდა და თითოეულს 2000-მდე ინფრაწითელი დეტექტორი ჰქონდა. ფაქტობრივად, ეს გეოსინქრონულ ორბიტაზე მოთავსებული ძალიან მგრძნობიარე ტელესკოპები იყო, რომლებსაც აშშ-ის წინააღმდეგ ბირთვული ქობინის გაშვება უნდა შეემჩნიათ.

თავდაპირველად ისინი საბჭოთა კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტების ამოსაცნობად შეიქმნა და ბირთვული შეკავების საფუძველი იყო; დროთა განმავლობაში თანამგზავრები ჩვეულებრივ ომშიც აღმოჩნდა გამოსადეგი, მაგალითად ერაყული „სკადის“ რაკეტების გაშვების ამოცნობისას. მოგვიანებით თითოეულ აპარატს 6000-ზე მეტი ინფრაწითელი დეტექტორი და დაახლოებით 2,5 ტონა მასა ჰქონდა. ბოლო DSP თანამგზავრი ორბიტაზე 2007 წელს გაფრინდა, ერთი მათგანი, DSP-16, კი 1991 წელს შატლ Atlantis-ით გაეშვა.

ბოლო ორი თანამგზავრი

ფინალი სექტემბერში, US Space Command-ის სავარჯიშო Apollo Maneuvers 2026-ის დროს დადგა: Combat Forces Command-ის მე-2 Space Warning Squadron-მა ორი DSP თანამგზავრით ორბიტაზე მანევრირება აჩვენა, სანამ სისტემას სუპერსინქრონულ ორბიტაზე გადაიყვანდნენ. დამოუკიდებელი ორბიტული თვალთვალის მონაცემებით, ორივე თანამგზავრმა (სავარაუდოდ, DSP-20 და DSP-22) ორბიტა რამდენიმე ასეული კილომეტრით აიწია, რაც ჩვეულებრივ გეოსტაციონარული სივრცის ზემოთ „სასაფლაო ორბიტაზე“ გატანას ნიშნავს.

US Space Force-ის პოლკოვნიკმა ბრენდონ დევენპორტმა, Mission Delta 4-ის მეთაურმა, განაცხადა: „DSP-ის თანავარსკვლავედი ჩვენი ქვეყნის თავდაცვის საფუძველი იყო. ეს ბოლო ორი თანამგზავრი ნახევარ საუკუნეზე მეტხანს გაგრძელებული კოსმოსური ადრეული გაფრთხილების დასასრული გახდა. თანავარსკვლავედი ცივი ომის დროს შეკავებას უზრუნველყოფდა და ჩვენს განლაგებულ სამხედროებს სპარსეთის ყურის ომიდან მის დახურვამდე იცავდა“.

რა ჩაანაცვლებს DSP-ს

აშშ DSP-ის გარეშე ბრმად არ რჩება: 2011 წლიდან სამხედროები ინფრაწითელი თანამგზავრების ახალ თაობას, Space Based Infrared System-ს (SBIRS), იყენებენ. უკეთესი სენსორების წყალობით, ეს აპარატები უფრო სუსტ მოვლენებსაც აფიქსირებენ და უფრო ხანგრძლივ გაფრთხილებას იძლევიან. ამჟამად Mission Delta 4 ახალი თაობის გეოსინქრონული სისტემის (NGG) ინტეგრაციისთვის ემზადება, Next-Generation Overhead Persistent Infrared-ის პირველი თანამგზავრები კი Vulcan-ის რაკეტით მომდევნო 12 თვეში შესაძლოა გაფრინდეს.