რას აკეთებენ სინამდვილეში Visa და Mastercard — ბარათების ქსელების გზამკვლევი

Visa-სა და Mastercard-ის ლოგოები ასობით მილიონ საგადახდო ბარათზეა და ბევრს ჰგონია, რომ სწორედ ეს კომპანიები უშვებენ ბარათებს. სინამდვილეში ასე არ არის. tautology.town-ზე გამოქვეყნებული განმარტება აჩვენებს, რას აკეთებენ ეს ორი კომპანია და რა რჩება ბანკების, პროცესორებისა და ვაჭრების საქმედ.

რას არ აკეთებს ბარათების ქსელი

Visa და Mastercard ბარათის ემიტენტები არ არიან — ემიტენტი ის ბანკია, რომლის სახელიც ბარათზეა; ისინი არც თავად ბანკები არიან. არ ქმნიან სალაროს ტერმინალებს ან ონლაინ გადახდის გვერდებს — ეს პროცესორების საქმეა — და არ აფასებენ ვაჭრების რისკებს ან ხსნიან სავაჭრო ანგარიშებს; ამას მიმღები ბანკები და სულ უფრო ხშირად Stripe, Square და Adyen აკეთებენ. ბარათებსაც არ ბეჭდავენ.

ნაცვლად ამისა, ისინი ბარათების ქსელებს მართავენ — ინფრასტრუქტურას, რომელიც ბარათის მფლობელებსა და ემიტენტებს ვაჭრებთან და მიმღებებთან აკავშირებს. სტატია საქმეს ოთხ პასუხისმგებლობად ყოფს: სატელეკომუნიკაციო ქსელის მუშაობა, საბანკო ქსელის კოორდინაცია, სტიმულების დაწესება და წესების შექმნა და აღსრულება, დავების ჩათვლით.

ტრანზაქციის გატარება და ფულის გადაადგილება

Visa ტრანზაქციის შეტყობინებებს ემიტენტებსა და მიმღებებს შორის გადასცემს; Mastercard ამას „სვიჩინგს“ უწოდებს. მისი მთავარი ცენტრი Operations Center East 140 000 კვადრატული ფუტის შენობაა, რომელიც მიწისძვრასა და 170 მილი/სთ-მდე ქარს უძლებს; შესასვლელ გზებზე ჰიდრავლიკური ბოლარდებია, რომლებსაც 50 მილი/სთ სიჩქარით მოძრავი ავტომობილის გაჩერება შეუძლიათ.

შესყიდვა ავტორიზაციით იწყება: ქსელი მოთხოვნას ვაჭრიდან ემიტენტამდე მიიტანს. ბარათის ნომრის პირველი ექვსი-რვა ციფრი, BIN, ემიტენტს ისე განსაზღვრავს, როგორც IP მისამართი ქსელს. დამტკიცებული თანხა იბლოკება, შემდეგ ვაჭარი საბოლოო თანხას აგზავნის (კლირინგი) და ფული ანგარიშსწორებისას გადაადგილდება. Visa მონაწილეების დებეტებსა და კრედიტებს აჯამებს და ნაშთს დღეში ერთხელ გადასცემს, ვალუტის კონვერტაციის ჩათვლით. 2024 წლის ანგარიშის მიხედვით, დოლარული ანგარიშსწორებების უმეტესობა იმავე დღეს სრულდება, სხვა ვალუტებში — ერთ-ორ სამუშაო დღეში; კომპანია დღიური ანგარიშსწორებისთვის 11,2 მილიარდ დოლარს ინახავდა, მაქსიმალური დღიური ექსპოზიცია კი 137,4 მილიარდი დოლარი იყო.

ვინ იღებს ფულს

აშშ-ში 100-დოლარიანი გადახდისას ვაჭარი დაახლოებით 2,5 პროცენტს იხდის: პროცესორს ~0,35 პროცენტი რჩება, ბარათის მფლობელის ბანკი ინტერჩენჯის სახით ~2 პროცენტს იღებს, ქსელი — ~0,15 პროცენტს. ინტერჩენჯს ქსელები ადგენენ და მისი ზომა ბარათის ტიპისა და ხარჯვის კატეგორიის მიხედვით იცვლება; ევროკავშირში ის 0,3 პროცენტითაა შემოსაზღვრული — სტატია ამას იქ შეღავათიანი ბარათების სიმცირეს უკავშირებს.

წესები და დავები

ქსელის წესები საჯაროდ ხელმისაწვდომ 923-გვერდიან კრებულს მოიცავს; მათი დარღვევა ემიტენტებსა და მიმღებებს თვეში 25 ათასიდან 1 მილიონ დოლარამდე ჯარიმით ან წევრობის რისკით ემუქრება. დავები დახურული პროცედურით წყდება: მხარეები მტკიცებულებებს ცვლიან და, თუ არც ერთი იღებს პასუხისმგებლობას, საქმეს ქსელი 600 დოლარად, გასაჩივრებისას — 1000 დოლარად განიხილავს; წაგებული მხარე ტრანზაქციის თანხასა და მოსაკრებელს იხდის. მიმღები ბანკები ვაჭრებს დავის რეგისტრაციისას 15–30 დოლარს ურიცხავენ, მოგების შემთხვევაშიც.