Gökbilimci Starlink uydularını gezegen barometresine dönüştürdü

spaceweather.com'u yöneten gökbilimci ve yazar Tony Phillips, SpaceX'in Starlink filosunu gezegen ölçeğinde bir barometreye dönüştürdüğünü söylüyor: ona göre binlerce uydunun günlük yörünge kaybı, Dünya'nın üst atmosferinin durumunu açığa çıkarıyor.

"Starlink'in pek çok dezavantajı var" diye yazıyor Phillips; astronomiyi engellemesini, atmosferi kirleten metalik kalıntıları ve alçak Dünya yörüngesini Kessler Sendromu'nun eşiğine getirmesini sayıyor. "Öte yandan mükemmel bir barometre."

Ölçüm nasıl çalışıyor

Atmosfer ısındıkça genişler ve uydular her gün birkaç metre irtifa kaybeder; hava şiştiğinde yörünge bozulması hızlanır. ABD Uzay Kuvvetleri günde iki-üç kez TLE adı verilen yeni yörünge elemanları yayımlıyor.

Her TLE'nin içinde B* adlı bir sürtünme terimi saklı ve hava yoğunluğu tam orada ortaya çıkıyor: model sabit bir atmosfer varsayıyor, gerçek atmosfer şiştiğinde ise uyarlanan B* büyümek zorunda kalıyor. Tek uydunun B* değeri gürültülü olduğu için Phillips 2026'dan önce fırlatılmış 1.000 Starlink'lik sabit bir örneklemi izliyor ve filonun medyanını alıyor.

2026 ne gösteriyor

Gösterge tek sayı veriyor: 480 km'deki tipik bir Starlink motorlarını kapatsaydı bir günde kaç metre kaybederdi? Bu yıl değer 10 Ağustos'ta 19,7 metreden, 20 Ocak'ta yılın en büyük jeomanyetik fırtınası sırasında 127,6 metreye çıktı; yani altı kat.

Ocak ayındaki G4 fırtınası termosferi ısıttı ve havanın yatışması iki hafta sürdü; yılın ilerleyen aylarındaki daha zayıf fırtınalar da keskin sıçramalar yarattı. Güneş'in morötesi ışınımı termosferi ısıtıyor ve batma hızı 10,7 cm'lik radyo akısını iki günlük gecikmeyle izliyor.

Phillips üç filoyu daha kontrol ediyor: motoru olmayan ve gerçekten düşen 107 Planet Labs SuperDove (bu yıl günde yaklaşık 62 metre), 391 Amazon Kuiper uydusu ve 651 Eutelsat OneWeb aracı. Kuiper ile Starlink 0,94 korelasyonla örtüşüyor; 1.200 km'deki OneWeb ise neredeyse sabit kaldı.

Neden önemli

Termosfer yoğunluğu, yörünge tahmini ve çarpışma önlemedeki en büyük belirsizlik olmayı sürdürüyor: standart modeller sıradan günlerde %20-30, fırtınalarda çok daha fazla hata yapıyor. Phillips'e göre buradaki yenilik, üç bağımsız filonun sonucu doğruladığı, sürekli ve herkese açık günlük bir gösterge.

Kısıtlamalar: gösterge göreli, TLE uyarlaması bir-üç güne yayılıyor ve SpaceX fırtınalarda sürtünmeyi azaltmak için uydularını akışa dar kenarından çeviriyor; bu yüzden Starlink zirveleri alt sınır. Kontrol motorsuz SuperDove'larda.