"Persepolis"in yazarı Marjane Satrapi 56 yaşında hayatını kaybetti

Grafik romanı ve filmi "Persepolis" ile tanınan Fransız-İranlı yazar ve yönetmen Marjane Satrapi, eşinin ölümünden bir yıl sonra 56 yaşında hayatını kaybetti. Yakın çevresinden bir kişi AFP'ye yaptığı açıklamada, "Marjane Satrapi, eşi ve hayatının aşkı Mattias Ripa'nın ölümünden bir yıldan biraz fazla süre sonra üzüntüden vefat etti" dedi.

Reşt'ten Paris'e

Satrapi 1969'da İran'ın kuzeyindeki Reşt'te doğdu. 1994'te Fransa'ya geldi ve 2006'da Fransız vatandaşlığı aldı. İran'ın teokratik yönetiminin açık sözlü bir eleştirmeni olan Satrapi, "Persepolis"te kendi çocukluğuna dayandı: kitap, Tahran'daki ilk yıllarını ve 1979 devriminden sonra İran'ın İslami yönetiminin getirdiği kısıtlamaları anlatıyor; ardından ailesi onu Avrupa'ya gönderiyor ve sürgün hayatı başlıyor. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, onu "İranlı çocukluğunu evrensel bir hikâyeye dönüştüren büyük bir sanatçı" olarak andı.

Cannes, Oscar adaylığı ve İranlılara ithaf

Vincent Paronnaud ile birlikte yönettiği "Persepolis"in 2007 tarihli animasyon uyarlaması Cannes Film Festivali'nde Jüri Ödülü'nü kazandı ve Oscar'a aday gösterildi. Satrapi o dönemde, "Bu evrensel bir film olsa da bu ödülü tüm İranlılara ithaf etmek istiyorum" demişti.

Cannes'in genel delegesi Thierry Fremaux AFP'ye şöyle konuştu: "Marjane olağanüstü bir sanatçı ve yaratma sevincini, sürgünün hüznünü ve acı anıları kişiliğinde taşıyan çekici bir kadındı. Bu sabah onun yasını tutuyoruz."

İşleri İran'la sınırlı kalmadı: 2019'da radyoaktivite araştırmalarının öncüsü ve Nobel ödüllü Marie Curie'nin hayatını anlatan "Radioactive" filmini çekti. Aynı zamanda ressamdı ve 2020'de bir dizi tuvalini sergiledi.

"Kadın, Yaşam, Özgürlük"

Satrapi, 2022'de 22 yaşındaki Kürt kadın Mahsa Amini'nin, kadınlara yönelik kıyafet kurallarını ihlal ettiği iddiasıyla gözaltındayken hayatını kaybetmesinin ardından İran'da patlak veren protestoların sesli bir destekçisiydi. "Kadın, Yaşam, Özgürlük" hareketi üzerine grafik öykülerden oluşan ve 2024'te İngilizce yayımlanan bir derleme hazırladı; aynı yıl Amini'nin ölümünün ikinci yılı için Paris'te düzenlenen eyleme katıldı. "Bu rejimin yok olması çok önemli" diyor, ancak bunun bir gecede olamayacağını vurguluyordu. "Umutlu kalmak önemli."

Tutuklu Nobel barış ödülü sahibi Narges Mohammadi'nin vakfı, Satrapi'yi "feminizm, insan hakları ve özgürlük için korkusuz bir ses" olarak andı ve "cesaretinin hayatının çok ötesinde yankılanmaya devam edeceğini" ekledi.

Satrapi 2025'in başında, İran'dan Fransa'ya seyahat etmelerini engelleyen vize politikaları nedeniyle ülkeyi "ikiyüzlülükle" suçlayarak Fransa'nın en yüksek sivil nişanı olan Legion d'honneur'ü reddetti. Eşinin geçen yıl 8 Nisan'daki ölümünden sonra, Paris'e sinema okumaya gelmek isteyen yabancı öğrencileri destekleyen Mattias ve Marjane Ripa-Satrapi Sinema Vakfı'nı kurdu.