Ordinary Abundance: sıradan bir dairedeki harikalar üzerine interaktif deneme

Ordinary Abundance adlı web projesi, evde geçen sıradan bir akşamı insanlık tarihinin bir turuna dönüştürüyor. Site, ziyaretçiyi tek bir dairenin odalarında — oturma odası, mutfak, arka oda — akşam sekizden gece on bire kadar gezdiriyor ve her durakta tanıdık bir konforu, o konforun hâlâ nadir, pahalı ya da hayal bile edilemez olduğu tarihsel ana yerleştiriyor.

Nesnelerle anlatılan bir akşam

Ordinary Abundance, klasik bir makale yerine bir kaydırma deneyimi olarak kurgulanmış: okuyucu gece boyunca dairenin odaları arasında ilerliyor. Sekizde oturma odasında hoparlörden sessizce bir çalma listesi yankılanıyor, biri elinde kitapla koltuğa yerleşiyor; dokuzda mutfakta buzdolabı, meyve kâsesi ve çay için kaynayan su var; onda arka odada bir bardak suyla alınan ilaç, diş fırçası ve sabaha bırakılan işler. Her nesne, birincil kaynağa bağlanan kısa bir tarih kesiti açıyor.

Tarihsel bölümler projenin kalbi. Edward Bellamy, 1888 tarihli ütopik romanı Looking Backward'da her evde bulunan müziğin — kusursuz kalitede, sınırsız miktarda, her ruh haline uygun — "insan mutluluğunun sınırı" olacağını hayal etmişti. 1880'de Indiana, Wabash'ta bir tanık, kentin tamamen elektrikle aydınlatılan ilk şehirlerden biri olmasıyla "hayranlıkla donakalan" kalabalığı anlatıyordu. André Malraux ise 1947'de kitlesel çoğaltmayı "duvarsız müze" olarak adlandırdı.

Konforun arkasındaki sayılar

Alt metinler hayranlığı rakamlara çeviriyor. New York'un kuyuları bir zamanlar toprağı lağım çukurları ve mezarlıklarla paylaşıyordu; 1842'de Croton suyu gelmeden on yıl önceki kolera salgını 3.515 kişiyi öldürdü. Çiçek hastalığı, bulaştığı kişilerin yaklaşık onda üçünü öldürüyordu; Jenner'ın yüzyılında bu yılda tahminen 400.000 Avrupalı demekti. Tek bir yeni gömlek yaklaşık on dört saatlik el dikişi gerektiriyordu. Ortaçağ fiyat listelerinde bir pound zencefil bir koyunun, bir pound safran ise bir atın fiyatına eşitti. Yirminci yüzyılın büyük bölümünde Amerika'nın kırsal evlerinin çoğunda iç mekânda banyo yoktu.

Neden ilgiyi tutuyor

Metin nostaljiden kaçınıyor; asıl ilgisi bugün sıradan saydığımız şeylerin ne kadar yeni olduğunda. Kapanış bölümleri, bugünkü yaşamın "geçmiş kuşakların kahramanca çabalarının bir galerisi" olduğunu ve bu harikalar karşısındaki eski hayranlık duygusunu geri kazanmanın o çabaları onurlandırdığını savunuyor. Her alıntı kaynağına bağlı — Project Gutenberg, archive.org, Jefferson belgeleri ve Iowa PBS söyleşileri aralarında. Teknoloji izleyicisi için soru tanıdık: bugünün sıradan şeylerinden hangileri yüz yıl sonra böyle görünecek?