Araştırma makaleleri “böbrek yetmezliği” yerine “böbrek hayal kırıklığı” yazıyor

Google Scholar'da “kidney disappointment” ifadesinin tam eşleşmeli araması yaklaşık 189 sonuç döndürüyor: hakemli dergi makaleleri, konferans bildirileri ve öğrenci çalışmaları. Hepsinde İngilizce “failure” (yetmezlik) kelimesi, tıbbi bağlamda tamamen yanlış olan “disappointment” (hayal kırıklığı) eş anlamlısıyla değiştirilmiş. Böbrek yetmezliği, böbrek işlevinin kaybını tanımlar; duygusal bir durumu değil.

Sonuçlarda neler var

İlk sayfada örneğin Bionatura dergisinde 2023'te yayımlanan “The Antioxidant Status of Kidney Failure Patients” başlıklı bir makale var. Başlık doğru terimi kullanıyor, ancak metnin ilk satırı şöyle: “Kidney disappointment is an ailment in which the kidneys no longer function.” Kronik böbrek hastalığının erken evresini saptamak için makine öğrenmesi yöntemlerini karşılaştıran 2024 tarihli bir çalışma, özetinde UCI'nin “Persistent Kidney Disappointment” veri kümesine atıf yapıyor. 2019'da SSRN'de yayımlanan sistit ve nefrit çalışmasında “end-stage kidney disappointment”, 2023 tarihli Endonezyaca hemşirelik tezinde ise “incessant kidney disappointment” ifadesi geçiyor. Listede ayrıca 2025 tarihli bir Taylor & Francis kitap bölümü, 2016'da yayımlanmış bir nail-patella sendromu derlemesi ve diyalizin hukuki yönlerini ele alan bir konferans bildirisi yer alıyor.

Otomatik yeniden yazımın izleri

Bunlar tek tek yazım hatası değil, tutarlı değişimler: “chronic” yerine “persistent” ya da “incessant”, “predictive” yerine “prescient”, “medico-legal” yerine “medico-lawful”, “death” yerine “passing”, “kidney function” yerine “kidney work”. Bu örüntü, metni eş anlamlılarla yeniden kuran otomatik yazım ve makine çevirisi araçlarına özgü. Arama sayfasının kendisi bir neden belirtmiyor — yalnızca alıntılanan pasajları gösteriyor; bu yüzden belirli bir makalede otomatik bir aracın kullanılıp kullanılmadığını söylemek için tam metni okumak gerekiyor.

Terminoloji neden önemli

Tıbbi terminoloji yalnızca bir üslup meselesi değil. Arama, atıf ve literatür veritabanları tam ifadelere dayanır; bu nedenle “kidney disappointment” gibi değişimler makalenin görünürlüğünü azaltır ve hem araştırmacılar hem de hastalar için bulunmasını zorlaştırır. Yaklaşık 189 sonuç, böbrek hastalıkları literatürünün tamamına kıyasla küçük bir sayı; ancak otomatik araçların çıktısının dizinlenen, hakemli yayınlara kadar nasıl ulaştığını gösteriyor.