EFF 2026-cı il «Açıq Məhkəmələr Aktı»nı dəstəkləyir: PACER haqları ləğv edilsin

Electronic Frontier Foundation (EFF) ABŞ federal məhkəmələrinin elektron sənəd dövriyyəsi sistemlərini müasirləşdirməyi və vətəndaşların məhkəmə sənədlərini oxumaq üçün ödədiyi haqları ləğv etməyi nəzərdə tutan 2026-cı il «Açıq Məhkəmələr Aktı»nı (Open Courts Act) dəstəkləyən geniş təşkilat koalisiyasına qoşulub. Təşkilat bu barədə 2026-cı il iyunun 18-də əməkdaşı Co Mallinin bloq yazısı ilə bildirib.

İctimai sənədlərə ödənişli maneə

Məhkəmə qeydləri ictimaiyyətə məxsusdur, lakin federal sənədləri PACER — Məhkəmə Elektron Qeydlərinə İctimai Çıxış sistemi — vasitəsilə axtarmaq və ya oxumaq istəyən hər kəs adətən axtarış və baxış üçün haq ödəməlidir. EFF hesab edir ki, bu haqlar uzun müddətdir maneə rolunu oynayır və xüsusilə aşağı gəlirli insanların öz dövlət qulluqçularının gördüyü işi görməsini və anlamasını çətinləşdirir.

Layihə tərəfdarlarının fikrincə, qeydlərin özü ictimai sənəd olsa da, PACER hazırda vətəndaşlardan ildə 150 milyon dollardan çox haq yığır.

Layihə nəyi dəyişəcək

«Açıq Məhkəmələr Aktı» köhnəlmiş PACER və CM/ECF sistemlərini ictimai çıxışı yaxşılaşdırmaq, kibertəhlükəsizliyi gücləndirmək və uzunmüddətli xərcləri azaltmaq üçün nəzərdə tutulmuş müasir, vahid platforma ilə əvəz edəcək. Sənəd həmçinin məhkəmə qeydlərinin tapılmasını, onlara çıxışı və anlaşılmasını asanlaşdırmağı hədəfləyir.

EFF qeyd edir ki, bu yeni mübarizə deyil: on ildən çox əvvəl təşkilat PACER-ın ödənişli maneələrini və bəzi məhkəmə qeydlərinin onlayn çıxışdan çıxarılmasını tənqid etmiş, ictimaiyyətin qanunu və onu formalaşdıran məhkəmə qərarlarını oxumaq üçün pul ödəməməli olduğunu müdafiə etmişdi.

Təşəbbüsün arxasında kim dayanır

Layihə EFF-in də dəstəklədiyi oxşar təklifə əsaslanır: həmin təklif əvvəllər Senatın Hüquq Komitəsində iki partiyalı dəstək qazanmış, lakin Konqresin sessiyası bitməzdən əvvəl qanun olmamışdı. EFF ilə yanaşı «Açıq Məhkəmələr Aktı»nı kampaniyaya rəhbərlik edən Fix the Court, hüquqi rəylərin və digər məhkəmə qeydlərinin böyük ictimai arxivini yaratmış RECAP proqramını saxlayan Free Law Project, həmçinin vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları, açıq idarəetmə nəzarətçiləri və media qurumları dəstəkləyir.

EFF yazır: «Məhkəmələrə ictimai çıxış demokratik hesabatlılığın təməl daşıdır» — və məhkəmə qeydləri qarşısındakı lazımsız maneələrin aradan qaldırılmasına, federal məhkəmə sisteminin texnologiyasının müasir dövrə çatdırılmasına çağırır.